Լեհաստանում ավտոպահեստամասեր որոնող մի մարդ պատահմամբ աղբավայրում հայտնաբերել է մոտ 1800 տարվա հնության վահանի հատված, որի ներսում դիակիզված մարդկային ոսկորներ են եղել։ Հնագետները ենթադրում են, որ գտածոն կապված է վանդալ ռազմիկի թաղման հետ։ Արտեֆակտը հայտնաբերվել է Ուկրաինայի սահմանին մոտ գտնվող Հրուբեշուվ քաղաքում, երբ պատահական անցորդը նկատել է անսովոր մետաղական իրն ու լուսանկարներն ուղարկել տեղի թանգարան։
Մասնագետները պարզել են, որ գտածոն վահանի երկաթե կենտրոնական մասն է՝ ումբոնը, որը պաշտպանում էր ռազմիկի ձեռքը և ամրացնում վահանի փայտե հիմքը։ Դրա մակերեսին բարձր ջերմաստիճանի հետքեր են նկատվում, իսկ ներսում պահպանված հողի շերտի մեջ հայտնաբերվել են աճյունի բեկորներ։ Սա վկայում է դիակիզման ծեսի մասին, որը հատուկ էր տվյալ ժամանակաշրջանի պշևորսկյան մշակույթին, որի ներկայացուցիչները՝ վանդալները, բնակվում էին ժամանակակից Լեհաստանի տարածքում։
Հայտնաբերված ումբոնը թվագրվում է մեր թվարկության II դարով, երբ վանդալները դեռևս հեռու էին իրենց պատմական հետագա տեղաշարժերից։ Ցավոք, հնագետները կարծում են, որ գերեզմանն արդեն ոչնչացված է, և հնարավոր չէ պարզել, թե ինչ այլ իրեր են թաղված եղել ռազմիկի հետ։ Գուցե նրա կողքին սուր, նիզակներ կամ հագուստի մետաղական մասեր են եղել, սակայն այս փոքրիկ դետալը միակն է, որը հասել է մեր օրեր։
Այս գտածոն հիշեցնում է, որ պատմական արժեք ունեցող առարկաները հաճախ հայտնվում են մեր կողքին ամենապատահական եղանակով՝ հաճախ հողի տակից դուրս գալով շինարարական կամ աղբահանության աշխատանքների ընթացքում։ Կարևոր է, որ տեղացիները դրսևորել են բավարար գիտակցություն՝ չոչնչացնելով կամ չթաքցնելով առարկան, այլ այն փոխանցելով մասնագետներին։
Սա նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են հնագույն մշակույթների հետքերը ոչնչանալ՝ մնալով թերի կամ մասնատված։ Անգամ մեկ փոքրիկ ումբոնը բավարար է եղել հաստատելու համար, որ վաղ շրջանի վանդալները լուրջ մարտիկներ էին՝ իրենց հատուկ թաղման ծեսերով ու մշակութային ավանդույթներով։
