Amazon ընկերությունը պատրաստակամություն է հայտնել խոշոր ներդրումներ կատարել Հայաստանում, եթե երկիրը կարողանա ապահովել իրեն անհրաժեշտ շուրջօրյա ու կայուն էլեկտրամատակարարումը։ Այս մասին հարցազրույցում հայտարարել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ հղում անելով Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարից ստացված նամակին։
Ըստ վարչապետի՝ տեխնոլոգիական հսկային անհրաժեշտ է 1000 մեգավատ հզորությամբ էներգետիկ կայան, ինչը հնարավորություն կտա իրականացնելու համապատասխան ծավալի ծրագրեր։ Փաշինյանը, սակայն, չի հստակեցրել նախագծի բնույթը, հնարավոր ներդրումների հստակ չափն ու իրականացման ժամկետները։
Անդրադառնալով այն հարցին, թե արդյոք հնարավոր է այդ պահանջարկը բավարարել արևային էներգիայով, վարչապետը նշել է, որ ընկերությանը շուրջօրյա անխափան էներգիա է հարկավոր։ Սրանով պայմանավորված՝ նա ընդգծել է նոր ատոմակայանի, էներգիայի կուտակիչների և հողմային կայանների կառուցման անհրաժեշտությունը։
Հայաստանում արհեստական բանականության ոլորտի նախագծերի էներգետիկ պահանջարկն արդեն գերազանցում է երկրի առկա հնարավորությունները։ Հենց այս հանգամանքով է վարչապետը բացատրել ավելի մեծ հզորությամբ ատոմակայան կառուցելու կառավարության հետաքրքրությունը։ Եթե նախկինում քննարկվում էին փոքր մոդուլային ռեակտորներ, ապա այժմ 1000 մեգավատանոց կայանը համարվում է առավել տրամաբանական լուծում։
Օրերս «Ռոսատոմի» գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Լիխաչովը Երևանում ներկայացրել էր նոր ատոմակայանի ռուսական առաջարկները։ ՄԱԿ-ի էներգետիկայի ազգային փորձագետ Արա Մարջանյանի գնահատմամբ՝ Ռուսաստանի առաջարկն այժմ ինժեներական ու տնտեսական առումով ամենամշակվածն է։ Գործող Մեծամորի ատոմակայանի շահագործումը նախատեսված է մինչև 2036 թվականը, իսկ նոր տեխնոլոգիայի ընտրության վերջնաժամկետ է սահմանվել 2027 թվականի ավարտը։
Վարչապետը միաժամանակ շեշտել է, որ վերականգնվող էներգետիկայի զարգացումը մնում է առաջնահերթություն։ Նպատակը ոչ միայն ներքին աճող պահանջարկը բավարարելն է, այլև ապագայում էլեկտրաէներգիա արտահանելը։
Աշխարհի խոշորագույն տեխնոլոգիական ընկերություններից մեկի հետաքրքրությունը ուղղակիորեն ցույց է տալիս, թե որքան կրիտիկական է դարձել էներգետիկ ենթակառուցվածքների հարցը Հայաստանի համար։ Արհեստական բանականության և տվյալների մշակման կենտրոնների զարգացումը պահանջում է հսկայական ու անխափան էլեկտրաէներգիա, ինչը ներկայիս հզորություններով ապահովելն անհնար է։
Հենց այս համատեքստում է պետք դիտարկել 1000 մեգավատանոց նոր ատոմակայանի կառուցման շուրջ ակտիվացած քննարկումները։ Փոքր մոդուլային ռեակտորներից դեպի մեծ հզորության կայանի տեսլականին անցնելը խոսում է այն մասին, որ էներգետիկ պլանավորումը փորձ է արվում համապատասխանեցնել ներդրումային հնարավոր պահանջարկին։
Այնուամենայնիվ, հիմնական անորոշությունը մնում է ժամկետների մեջ։ Նոր ատոմակայանի տեխնոլոգիայի ընտրությունը նախատեսված է մինչև 2027 թվականի վերջը, իսկ դրա կառուցումն ու գործարկումը տարիներ են պահանջելու, ինչը նշանակում է, որ խոշոր տեխնոլոգիական ներդրումների իրականացումը կարող է բախվել ժամանակային լուրջ խոչընդոտների։
