Պողպատից ամուր և անհավանական թեթև․ ինչու է դժվար ստանալ արհեստական սարդամետաքս

2 Min Read

Սարդամետաքսը կարող է դիմակայել մինչև 1,5 գիգապասկալ ձգման լարման, ինչը համապատասխանում է մանրաթելի լայնական հատույթի յուրաքանչյուր քառակուսի միլիմետրի վրա մոտ 150 նյուտոն ուժի։ Բարձր ամրության, առաձգականության, փոքր քաշի և կենսաքայքայման ունակության շնորհիվ այս նյութը կարող է լայնորեն կիրառվել տեքստիլ արդյունաբերության և բժշկության մեջ, սակայն դրա զանգվածային արտադրությունը դեռևս չի հաջողվում կազմակերպել։

Հետազոտողները փորձում են լաբորատոր պայմաններում վերարտադրել սարդամետաքսի ձևավորման բնական գործընթացը, որտեղ հիմնական դժվարությունը սարդի մասնագիտացված գեղձերում արտադրվող հեղուկ սպիտակուցային լուծույթն ամուր մանրաթելի վերածելն է։ Սարդերն արտադրում են դրա մի քանի տեսակ, և քանի որ արդյունաբերական մասշտաբներով հոդվածոտանիներ բուծելը գրեթե անհնար է նրանց մարդակերության հակվածության պատճառով, գիտնականները ստիպված են նմանատիպ նյութն արհեստականորեն ստեղծելու այլընտրանքային եղանակներ փնտրել։

Շառլոթի Հյուսիսային Կարոլինայի համալսարանի մասնագետները պարզաբանել են, որ գիտնականներին արդեն հաջողվում է ստանալ սարդերի արտադրածին նման սպիտակուցային լուծույթներ, բայց դրանք զանգվածային կիրառման համար բավարար քանակությամբ ամուր թելերի վերածել դեռևս չի ստացվում։ Բնության մեջ սարդն այս հեղուկն անցկացնում է նեղ ծորանով, որտեղ քիմիական պայմանները փոխվում են, իսկ սպիտակուցի մոլեկուլները միավորվում են խիտ բետա-շերտերի մեջ՝ դուրս բերելով արդեն ձևավորված պինդ մանրաթել։

Որոշակի հաջողությունների են հասել Շվեդիայի գյուղատնտեսական գիտությունների համալսարանում, որտեղ հետազոտողները սովորել են սպիտակուց ստանալ մեծ քանակությամբ և ավելի բարձր արդյունավետությամբ։ Աննա Ռիսինգն ու Բենջամին Շմուկն աշխատում են արհեստականորեն արտադրված սպիտակուցից մանրաթելեր և մանվածք ստեղծելու ուղղությամբ, և 2026 թվականի սկզբին նրանց նախագիծը հիմնադրամից 200 հազար եվրոյի դրամաշնորհ է ստացել։

Արհեստական սարդամետաքսի ստացման ուղղությամբ տարվող հետազոտությունները վաղուց դուրս են եկել զուտ տեսական գիտության սահմաններից։ Եթե գիտնականներին հաջողվի լուծել արտադրական մասշտաբով մանրաթելերի ձևավորման տեխնիկական խնդիրները, դա լուրջ հեղաշրջում կկատարի մի քանի ոլորտում՝ թեթև արդյունաբերությունից մինչև բժշկություն։

Այս համատեքստում հատկապես կարևորվում է հիմնադրամների ֆինանսական աջակցությունը, որը թույլ է տալիս լաբորատոր հաջողությունները տեղափոխել գործնական հարթակ։ Առջևում դեռ երկար ճանապարհ կա, քանի որ սպիտակուցային լուծույթների կայուն զանգվածային վերածումը պինդ նյութի պահանջում է լրացուցիչ տեխնոլոգիական լուծումներ։

Share This Article