Թուրքիայի կրթության նախարարության տեսուչները ստուգումներ են սկսել Ստամբուլի հայկական դպրոցներում, որոնք առաջիկայում ընդգրկելու են նաև հունական ու հրեական կրթօջախները։ Ըստ շրջանառվող տեղեկությունների՝ տեսուչները դպրոցների տնօրինությանը հայտնել են, որ այլևս արգելվում է Հայաստանի քաղաքացի հանդիսացող աշակերտների ընդունելությունը, և առաջարկվել է նրանց տեղափոխել թուրքական պետական դպրոցներ։
Դեռևս 2012-ին ընդունված կանոնակարգի համաձայն՝ օտարերկրացի երեխաները հնարավորություն ունեին «հյուր աշակերտի» կարգավիճակով սովորել ազգային փոքրամասնությունների դպրոցներում, թեև առանց ավարտական դիպլոմ ստանալու իրավունքի։ Շուրջ 14 տարի գործող այս պրակտիկայի հանկարծակի դադարեցման փորձը լուրջ մտահոգություն է առաջացրել հայ համայնքում և իրավապաշտպանների մոտ։ Մարդու իրավունքների և զոլյալների հետ համերաշխության ասոցիացիան այժմ աշխատանքներ է իրականացնում Հայաստանի քաղաքացի հանդիսացող աշակերտների կրթության իրավունքի խախտումների ուղղությամբ։
Նրանք փորձում են հանդիպումներ անցկացնել քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների, ուսումնական հաստատությունների, պատկան մարմինների և որոշումից տուժած ընտանիքների հետ։ Հատկանշական է համարվում այն, որ այս զարգացումները տեղի են ունենում Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացի ֆոնին, ինչը նոր շերտեր է ավելացնում ստեղծված իրավիճակին։
Կրթական իրավունքների սահմանափակման այս գործընթացը տեղի է ունենում մի ժամանակահատվածում, երբ պաշտոնական Երևանն ու Անկարան պարբերաբար խոսում են երկխոսության և փոխադարձ վստահության մթնոլորտի ձևավորման մասին։ Նմանօրինակ վարչական խոչընդոտները ցույց են տալիս, որ գործնական մակարդակում հայկական համայնքի առօրյա խնդիրները շարունակում են մնալ խոցելի՝ անկախ բարձր մակարդակի քաղաքական հայտարարություններից։
Հատկապես մտահոգիչ է այն հանգամանքը, որ երեխաների ապագային վերաբերող որոշումները կայացվում են առանց հաշվի առնելու մարդասիրական հնարավոր հետևանքները։ Իրավապաշտպանների արձագանքը վկայում է խնդրի լրջության մասին, որը պահանջում է հստակ և հասցեական քայլեր՝ վտանգված իրավունքները պաշտպանելու համար։
