44-օրյա պատերազմի վերաբերյալ դատական գործերից մեկը մոտենում է ավարտին։ Մեղադրող դատախազը ներկայացրել է իր եզրափակիչ ճառը, որտեղ պնդել է, որ ամբաստանյալ փոխգնդապետի մեղքն ամբողջությամբ ապացուցված է։ Շուտով նա կառաջարկի նաև պատժաչափը։
Ըստ քրեական գործի նյութերի՝ 2020 թվականի հոկտեմբերի 9-ին Իշխանաձորի տարածքում անօդաչու թռչող սարքի հարվածից 18 զինծառայող է զոհվել։ Իրավապահները պնդում են, որ ողբերգությունը տեղի է ունեցել հրամանատարի տեղակալի սխալ հրամանի պատճառով։
Միակ մեղադրյալի՝ փոխգնդապետ Անդրանիկ Վերանյանի գործը դատարանում քննվում է արդեն հինգ տարի, որի ընթացքում մի քանի դատավոր է փոխվել։ Նրան մեղադրում են ռազմական դրության պայմաններում անձնական շահագրգռվածությունից ելնելով պաշտոնեական դիրքը չարաշահելու համար, ինչն անզգուշությամբ ծանր հետևանքներ է առաջացրել։
Դատախազն անդրադարձել է Վերանյանի այն պնդմանը, թե զինվորները փորձել են խուսափել ծառայությունից և չեն ցանկացել կատարել առաջ գնալու հրամանը։ Մեղադրող կողմը շեշտել է, որ պաշտոնեական դիրքի չարաշահումը հաստատված է, և դատարանը պետք է մեղադրական վերդիկտ կայացնի։ Այս հոդվածով նախատեսված է 7-ից 13 տարվա ազատազրկում։
Վերանյանն ինքը չի ընդունում մեղքը։ Դատավարության ընթացքում նա պնդել է, թե անփութություն չի ցուցաբերել և որևէ կապ չունի զինվորների մահվան հետ։
Պատերազմին առնչվող գործերից ընդհանուր քննվել է ավելի քան 2000 գործ, որոնցից մոտ 40-ն ուղարկվել է դատարան։ Կայացված դատավճիռների հստակ թիվն անհայտ է։ Հայտնի է միայն, որ Արցախի Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար Ջալալ Հարությունյանը մեղավոր է ճանաչվել ծառայության նկատմամբ անփույթ վերաբերմունքի համար և դատապարտվել 5․5 տարվա ազատազրկման։
Հինգ տարի ձգձգվող այս դատավարությունը ցույց է տալիս, թե որքան բարդ ու դանդաղ է ընթանում 44-օրյա պատերազմի հրամանատարական սխալների իրավական գնահատականը։
Հազարավոր քննվող գործերից ընդամենը մի քանի տասնյակն է հասել դատարան, ինչը վկայում է ապացուցողական բազայի հավաքման դժվարությունների մասին։ Հրամանատարների և զինվորների գործողությունների միջև պատճառահետևանքային կապեր գտնելը հաճախ տարիների քննություն է պահանջում։
Այս գործով կայացվելիք դատավճիռը կարևոր նախադեպ է դառնալու պատերազմական իրավիճակներում տրված հրամանների պատասխանատվությունը սահմանելու տեսանկյունից։
