Հնէաբանները գիշատիչ դինոզավրի նոր տեսակ են հայտնաբերել՝ ուսումնասիրելով բրածո, որը գրեթե մեկ դար պահվել է Լոնդոնի Բնական պատմության թանգարանում՝ առանց պատշաճ ուշադրության։ Հետազոտությունը հրապարակվել է «Թագավորական ընկերության բաց գիտություն» գիտական հանդեսում։
Invictibellatrix amberina անունը ստացած դինոզավրն ապրել է ներկայիս Մեծ Բրիտանիայի տարածքում մոտ 120 միլիոն տարի առաջ։ Այն հասել է խոշոր վագրի չափերի, ունեցել երկար, կոր ճանկեր և դարձել մեգարապտորների խմբի առաջին ներկայացուցիչը, որի բրածոն հայտնաբերվել է Եվրոպայում։ Անվան առաջին մասը նշանակում է «աննվաճ կին-ռազմիկ» և ընդգծում այս գիշատիչների կերպարը, որոնք հետագայում դարձել են իրենց էկոհամակարգերի գլխավոր որսորդներից մեկը։
Բրածոն գտել է հնէաբանության սիրահար Ռեջինալդ Ուոլտեր Թուլին՝ Ուայթ կղզու հարավարևմտյան ափի ժայռի ստորոտում։ Նրա բազմաթիվ գտածոներն ավելի ուշ փոխանցվել են թանգարանին, իսկ այս դինոզավրի գանգի հետին հատվածի բեկորը հավաքածուի համար ձեռք էր բերվել դեռևս 1924 թվականին։ Սակայն դրա իրական նշանակությունը պարզվել է միայն հիմա։
Գիտնականների գնահատմամբ՝ դինոզավրի երկարությունը երեքից չորս մետր էր, իսկ բարձրությունը՝ մեկուկես մետրից մի փոքր ավելի։ Հավանաբար, նրա մարմինը ծածկված էր փետուրներով, իսկ որոշ ճանկերի երկարությունը հասնում էր 10-20 սանտիմետրի։ Այն որսում էր փոքր դինոզավրերի, մողեսների և կաթնասունների։ Հետազոտության գլխավոր հեղինակ Կասսիուս Մորիսոնը՝ Լոնդոնի համալսարանական քոլեջից, նրա դերը համեմատել է ժամանակակից բորենու դերի հետ՝ նշելով, որ այս գիշատիչը կարող էր վտանգավոր լինել նաև մարդու համար։
Related News
Մեգարապտորները տիրանոզավրերի, այդ թվում՝ Tyrannosaurus rex-ի ազգակիցներն էին, սակայն ունեին ավելի նեղ գանգեր և հզոր առաջային վերջույթներ։ Հավանաբար, որսի ժամանակ նրանք ակտիվորեն օգտագործում էին երկար ճանկերը՝ չհենվելով միայն ծնոտների ուժի վրա։
Այս բացահայտումը ցույց է տալիս, որ հնագույն կենդանիների տարածման պատմությունը վերակառուցելիս կարևոր են ոչ միայն նոր պեղումները, այլև արդեն հայտնաբերված բրածոների կրկնակի ուսումնասիրությունները։ Գրեթե մեկ դար թանգարանում պահված նմուշը նոր տեղեկություն է տվել մեգարապտորների աշխարհագրական տարածման մասին և լրացրել այն բացը, որը մինչ այժմ խանգարում էր ստուգել նրանց հնարավոր ճանապարհը դեպի հարավային մայրցամաքներ։
Միաժամանակ մեկ գտածոն չի պատասխանում բոլոր հարցերին։ Մոդելավորումը ցույց է տալիս խմբի տարածման հնարավոր պատկերը, բայց հյուսիսային շրջաններից մեգարապտորների անհետացման պատճառները դեռ պարզ չեն։ Կլիմայի փոփոխությունն ու այլ գիշատիչների հետ մրցակցությունը մնում են հնարավոր բացատրություններ, ոչ թե հաստատված եզրակացություններ։ Նոր հետազոտությունները կարող են հստակեցնել նաև այն, թե երբ և ինչ պայմաններում են այս կենդանիները տարածվել տարբեր մայրցամաքներում։
