Հայաստանի և Թուրքիայի միջև պետական սահմանը կարող է բացվել նույնիսկ ավելի արագ, քան կողմերը կհասցնեն նոր բանագնացներ նշանակել կարգավորման գործընթացի համար։ Այս մասին հայտարարեց Հայաստանի արտաքին գործերի և միջազգային առևտրի նախարար Արարատ Միրզոյանը ԵԱՀԿ գործող նախագահ, Շվեյցարիայի արտաքին հարաբերությունների դաշնային դեպարտամենտի ղեկավար Իգնասիո Կասիսի հետ հանդիպումից հետո։
Նախարարի խոսքով՝ երկու երկրների միջև հարաբերությունների կարգավորման երկխոսությունն այնքան է հասունացել, որ ցանկացած պահի հնարավոր է հասնել վերջնական ու ամբողջական արդյունքի։ Երևանն ու Անկարան գրեթե ամենօրյա ռեժիմով շփումների մեջ են։ Բանակցություններն ընթանում են շարունակաբար, սակայն, ինչպես նկատեց Միրզոյանը, քանի դեռ չկան վերջնական պայմանավորվածություններ, դրանք ամբողջությամբ հանրությանը չեն ներկայացվում։
Շոշափելի տեղաշարժեր, այդուհանդերձ, արդեն կան։ Թուրքիան վերացրել է Հայաստան ապրանքների արտահանման տեխնիկական արգելքը, ինչի շնորհիվ թուրք գործարարների համակարգում մեր երկիրն այլևս արգելափակված ուղղություն չէ։ Շարունակվում են պատմական Անիի կամրջի վերականգնման աշխատանքները, իսկ Գյումրի–Կարս երկաթուղու վերագործարկման հարցերով ստեղծված համատեղ աշխատանքային խումբը պարբերաբար հանդիպումներ է ունենում։
Միրզոյանն անդրադարձավ նաև Կարսում կայացած գործարար համաժողովին։ Նա նշեց, որ հանդիպումը մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց, ուստի շուտով նախատեսվում է ավելի ընդլայնված բիզնես համաժողով անցկացնել հենց Հայաստանում։ Նախարարը հույս հայտնեց, որ փակ սահմանն այս անգամ կբացվի հատկապես գործարարների անցման համար։
Երկու երկրների միջև դիվանագիտական հարաբերություններ չկան, իսկ սահմանը 1993 թվականից միակողմանի փակել է Անկարան։ Կարգավորման գործընթացը վերսկսվել էր 2021 թվականի վերջին՝ հատուկ ներկայացուցիչներ Ռուբեն Ռուբինյանի և Սերդար Քըլըչի նշանակմամբ։ 2022-ին Վիեննայում ձեռք բերված պայմանավորվածությունը՝ բացել ցամաքային սահմանը երրորդ երկրների քաղաքացիների համար և սկսել բեռների ուղիղ ավիափոխադրումներ, մինչ օրս գործնականում չի իրականացվել։
Դիվանագիտական նման լավատեսական շեշտադրումները հազվադեպ են հնչում հատկապես այն ֆոնին, երբ 2022 թվականի Վիեննայի պայմանավորվածությունը՝ երրորդ երկրների քաղաքացիների համար սահմանը բացելու մասին, տարիներ շարունակ մնում է թղթի վրա։ Այդ փաստաթղթի իրագործման ձգձգումը ցույց է տալիս, որ տեխնիկական ու գործարար շփումներից անդին առկա են խորքային քաղաքական խոչընդոտներ։
Արտահանման արգելքի վերացումն ու երկաթուղու շուրջ քննարկումները, իհարկե, դրական տնտեսական ազդակներ են։ Սակայն գլխավոր հարցը մնում է նույնը՝ արդյոք Անկարան պատրա՞ստ է սահմանի լիարժեք բացումն անջատել տարածաշրջանային այլ գործընթացներից, թե՞ այս հայտարարությունները դեռևս շոշափելի գործողությունների չեն վերածվի։
