2026 թվականին Հայաստանի զինված ուժերում արձանագրվել է մահվան 11 դեպք, որից 5-ը՝ ժամկետային զինծառայողների շրջանում։ Պաշտպանության նախարարության մամուլի քարտուղար Արամ Թորոսյանի խոսքով՝ յուրաքանչյուր միջադեպ պահանջում է առանձին քննարկում և վերլուծություն՝ կախված նրանից, թե դեպքը կապված է ծառայողական պարտականությունների հետ, թե ոչ։
Նախարարությունը շեշտում է, որ հանրայնացնում է նաև այնպիսի դեպքեր, ինչպիսիք են հանկարծամահությունը կամ ծառայության հետ չառնչվող այլ հանգամանքները, ինչը եզակի մոտեցում է կառույցի համար։ Թորոսյանի փոխանցմամբ՝ վիճակագրական տվյալների ոչ հիմնավորված մեկնաբանումը հաճախ հանգեցնում է մանիպուլյացիաների, քանի որ չեն տարանջատվում բուն ծառայության ընթացքում տեղի ունեցած միջադեպերը ոչ կանոնագրքային փոխհարաբերությունների հետ չառնչվող պատահարներից։
Ընթացիկ տարվա տվյալներով՝ արձանագրված մահվան դեպքերից միայն 2-ն են կապված ծառայության հետ հանգամանքներում սպանությունների հետ, իսկ ինքնասպանության և դրան հասցնելու դեպքերի մի մասը, ըստ նախնական տվյալների, պայմանավորված է անձնական խնդիրներով։ Պաշտոնյան ընդգծել է, որ բանակում կարգապահության բարձրացման համար իրականացվում են ամենօրյա միջոցառումներ, այդ թվում՝ հոգեբանական աշխատանքներ և զինծառայողների վիճակի մշտադիտարկում։ Բացի այդ, գործում են հատուկ մեթոդական ձեռնարկներ և իրավադաստիարակչական աշխատանքներ՝ կանխարգելելու ոչ կանոնագրքային փոխհարաբերությունները։
Նախարարության ներկայացուցիչները պարբերաբար այցելում են զորամասեր՝ անձնակազմի հետ ուղիղ շփումների և ռիսկային խմբերի բացահայտման նպատակով։ Թորոսյանը նաև հերքել է այն պնդումները, թե գերատեսչությունը զերծ է մնում զոհվածների ընտանիքներին աջակցելուց կամ ցավակցելուց՝ վստահեցնելով, որ ցավակցությունն ու զորակցությունը մշտապես փոխանցվում են ընտանիքներին։
Ակնհայտ է, որ բանակում մահվան դեպքերի վերաբերյալ տվյալների ներկայացումը դարձել է հանրային լարվածության հիմնական գործոններից մեկը։ Պաշտպանության նախարարության կողմից վիճակագրության տարանջատումը՝ «ծառայության հետ կապված» և «չկապված» դեպքերի, փորձ է՝ զերծ մնալ ընդհանրացումներից, սակայն սա միաժամանակ բացահայտում է հանրային անվստահության խորությունը։
Կարևոր է հասկանալ, որ անվտանգային միջավայրում զինծառայողի հոգեբանական կայունությունը անբաժան է բանակում տիրող բարքերից։ Երբ սպաների և հոգեբանների աշխատանքը դառնում է միակ գործիքը, հարց է առաջանում՝ որքանո՞վ են այդ մեթոդները համապատասխանում ժամանակակից մարտահրավերներին։ Ի վերջո, թվերի հետևում կանգնած մարդկային ճակատագրերը պահանջում են ոչ միայն վերլուծական զեկույցներ, այլև իրական փոփոխություններ զորամասային առօրյայում։
