Օստինի Տեխասի համալսարանի հետազոտողները մշակել են ոչ ինվազիվ սարք, որը կարողանում է շարունակական լեզու վերականգնել ուղեղի ակտիվությունից։ Այս մասին գրում է Nature Neuroscience ամսագիրը։ Նոր ալգորիթմը ֆունկցիոնալ մագնիսական ռեզոնանսային տոմոգրաֆիայի (fMRI) միջոցով գրանցված կորտիկալ սեմանտիկ ներկայացումներից վերակառուցում է շարունակական լեզուն։
Նախկինում ոչ ինվազիվ լեզվական ապակոդավորիչները կարողանում էին միայն փոքր քանակությամբ բառեր կամ արտահայտություններ ճանաչել տրված ցանկից։ Նոր ապակոդավորիչը, սակայն, ստեղծում է հասկանալի բառային հաջորդականություններ, որոնք վերականգնում են լսված խոսքի, մտովի ասված խոսքի և նույնիսկ առանց ձայնի դիտված տեսանյութերի իմաստը։ Սա ցույց է տալիս, որ մեկ ապակոդավորիչ կարող է կիրառվել տարբեր առաջադրանքների համար։
Հետազոտողները փորձարկել են ապակոդավորիչը ուղեղի կեղևի տարբեր հատվածներում և պարզել, որ շարունակական լեզուն կարելի է առանձին ապակոդավորել մի քանի շրջաններից։ Քանի որ ուղեղ-համակարգիչ ինտերֆեյսները պետք է հարգեն մտքի գաղտնիությունը, գիտնականները ստուգել են՝ արդյոք հաջող ապակոդավորումը պահանջում է սուբյեկտի համագործակցությունը։ Պարզվել է, որ համագործակցությունը անհրաժեշտ է ինչպես ապակոդավորիչը վարժեցնելու, այնպես էլ այն կիրառելու համար։
Փորձերի ընթացքում մասնակիցները լսել են պատմություններ, մտովի պատմել դրանք, դիտել անձայն տեսանյութեր։ Ապակոդավորիչը կարողացել է վերականգնել լսված խոսքի ժամանակային կետերի 72-82%-ը, մտովի խոսքի՝ 41-74%-ը, իսկ դիտված ֆիլմերի՝ 21-45%-ը։ Երբ մասնակիցները ակտիվորեն դիմադրել են՝ մտովի հաշվելով կամ կենդանիների անուններ թվարկելով, ապակոդավորման արդյունավետությունը զգալիորեն ընկել է՝ հասնելով 0-3%-ի։
Related News
Հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ ոչ ինվազիվ լեզվական ուղեղ-համակարգիչ ինտերֆեյսների կիրառումը իրատեսական է, սակայն դրանք դեռևս պահանջում են սուբյեկտի ակտիվ համագործակցություն և չեն կարող օգտագործվել առանց մարդու իմացության։
Այս հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ մտքի ընթերցման տեխնոլոգիան աստիճանաբար դուրս է գալիս գիտաֆանտաստիկայի շրջանակներից։ Թեև ներկայիս ապակոդավորիչը պահանջում է fMRI սկաներ, որը մեծ ու թանկ սարք է, հետազոտողներն արդեն մտածում են ավելի մատչելի ու շարժական լուծումների մասին։ Նրանք նշում են, որ ներկայիս շարժական համակարգերի թույլատրությամբ հնարավոր կլինի ապակոդավորել խթանի ժամանակային կետերի մոտ 50%-ը։
Հատկապես կարևոր է այն փաստը, որ մասնակիցների դիմադրությունը գրեթե ամբողջությամբ կասեցնում է ապակոդավորումը։ Սա նշանակում է, որ տեխնոլոգիան առայժմ չի կարող օգտագործվել մարդու կամքից անկախ։ Սակայն ժամանակի ընթացքում, երբ սարքերը դառնան ավելի զգայուն և մատչելի, մտքի գաղտնիության հարցը կդառնա ավելի սուր։
Հետազոտության հեղինակները բացահայտորեն խոսում են այս ռիսկերի մասին և նշում, որ իրենց տվյալները հրապարակայնորեն չեն տրամադրվել՝ վախենալով, որ դրանք կարող են օգտագործվել սուբյեկտների դիմադրությունը շրջանցելու եղանակներ գտնելու համար։ Սա ցույց է տալիս, որ գիտական հանրությունը գիտակցում է նման տեխնոլոգիաների էթիկական հետևանքները։
