Ինչպես ենք նկարագրում ժամանակը, ուղղակիորեն ազդում է նրա վրա, թե որքան երկար ենք այն զգում, և այդ ազդեցությունը տարածվում է ժամկետների, մոտիվացիայի ու որոշումների վրա, նույնիսկ երբ խոսքը նույն ժամանակահատվածի մասին է։ Այս եզրակացությանն է եկել Բրիտանական Կոլումբիայի համալսարանի Sauder բիզնես դպրոցի դոցենտ Դիպակ Սիրվանին, իսկ հետազոտությունը հրապարակվել է Journal of Marketing Research-ում։
Օրինակ՝ եթե մարդուն հիշեցնեն, որ մինչև տարվա ավարտը մնացել է ընդամենը երեք ամիս, նա կարող է զգալ անհապաղ գործելու անհրաժեշտություն։ Բայց «երկու ամիս 17 օր» ձևակերպումը կարող է ավելի քիչ հրատապության զգացում առաջացնել, թեև իրականում ժամանակն ավելի քիչ է մնացել։
Հետազոտողը ուսումնասիրել է, թե ինչպես է ժամանակային միջակայքերի ներկայացումն ազդում դրանց սուբյեկտիվ տևողության վրա։ Տասը հետազոտություններում, որոնք ներառում էին առցանց դասընթացների ավելի քան 10 հազար հայտարարությունների վերլուծություն և ավելի քան 6 հազար մարդու մասնակցությամբ ինը փորձ, բացահայտվել է օրինաչափություն. ժամանակահատվածն ավելի երկար է թվում, երբ այն նկարագրվում է միաժամանակ խոշոր և մանր միավորներով։
Այսպես, «երկու ժամ 55 րոպե»-ն կարող է ընկալվել որպես ավելի երկար ժամանակահատված, քան «երեք ժամ»-ը, չնայած որ երկրորդ միջակայքը հինգ րոպեով ավելի երկար է։ Սիրվանիի բացատրությամբ՝ լսելով երեք ժամի մասին՝ մարդը մտովի գործում է ժամանակի խոշոր միավորներով, իսկ րոպեների հիշատակումն ուշադրությունը տեղափոխում է ավելի փոքր հատվածների վրա, ինչի պատճառով ընդհանուր ժամանակն ավելի երկար է թվում։
Այս ազդեցությունը կարող է ազդել նպատակներ դնելու և առօրյա որոշումների վրա։ Օրինակ, փորձերից մեկում մասնակիցներն ընտրում էին շաբաթական ֆիզիկական ակտիվության ավելի քիչ հավակնոտ նպատակներ, երբ մարզումների տևողությունը նշվում էր ժամերով և րոպեներով, այլ ոչ թե կլորացվում ամբողջ ժամերի։ Նույն ծանրաբեռնվածությունն առաջին դեպքում ավելի նշանակալի էր թվում։
Ամենօրյա փաստաթղթերում, գովազդներում ու պայմանագրերում ժամկետը հաճախ գրվում է առաջին իսկ ձևով, որ գալիս է մտքին՝ առանց հաշվի առնելու, թե ինչպես կընկալվի այն։ Սա այն դեպքերից է, երբ բառի ընտրությունը կարող է փոխել մարդու վարքը, նույնիսկ երբ թվերը մնում են նույնը։
Related News
Օրինակ՝ առցանց դասընթացի հայտարարության մեջ «երեք ամիս» գրելը և «երկու ամիս 25 օր» գրելը տարբեր արձագանք կարող են ստանալ, թեև խոսքը նույն ժամկետի մասին է։ Նույնը վերաբերում է ապրանքի պիտանելիությանը. փաթեթավորման վրա ճշգրիտ ամսաթիվը կարող է սպառողին ավելի շուտ ստիպել հրաժարվել ապրանքից, քան միայն ամսվա նշումը։
Հետազոտության հեղինակն ինքն է նշում, որ ունիվերսալ բանաձև չկա. ամեն ինչ կախված է նրանից, թե ինչ վարք եք ուզում խթանել։ Բայց հենց այդ ճկունությունն է, որ այս գիտելիքը դարձնում է գործնականում օգտակար՝ թե՛ մարքեթինգում, թե՛ պետական հաղորդակցության մեջ։
