Հայաստանի պետական կարևորագույն հաստատությունների, այդ թվում՝ վարչապետի աշխատակազմի, Կենտրոնական բանկի և ընտրական հանձնաժողովի համակարգիչները հայտնվել են կիբերհարձակումների թիրախում, ինչի մասին մանրամասներ է ներկայացրել տեղեկատվական անվտանգության մասնագետ Սամվել Մարտիրոսյանը։
Կանադական Citizen Lab հետազոտական կենտրոնի բացահայտումների համաձայն՝ հարձակման ժամանակ կիրառվել է իսրայելական ծագում ունեցող Candiru վնասաբեր ծրագիրը, որը նման է նախկինում հայտնի Pegasus լրտեսական գործիքին։ Մասնագետի պարզաբանմամբ՝ վարակումներն իրականացվել են խոշոր գովազդային ցանցերի միջոցով, որոնց բաներները տեղադրված են եղել հայկական հայտնի կայքերում։ Ընդ որում, դրանք եղել են ոչ թե պատահական, այլ հստակ թիրախավորված գործողություններ։
Հարձակման ենթարկված համակարգերից շատերում գովազդները ցուցադրվել են մեծ հաճախականությամբ, իսկ տվյալների հավաքագրումը միտված է եղել կոնկրետ անձանց ու կառույցների վրա։ Candiru-ն արտադրող իսրայելական ընկերությունն այն ժամանակին վաճառել է Ադրբեջանին, որի միջոցով նախկինում արդեն թիրախավորվել են պետական պաշտոնյաներ, լրագրողներ ու դիվանագետներ։
Մարտիրոսյանի խոսքով՝ չնայած 2024 թվականից հետո նման դեպքեր գրանցելն դժվարացել է, սակայն Ադրբեջանի կողմից հնարավոր հետախուզական հետաքրքրությունը շարունակում է մնալ բարձր։ Միևնույն ժամանակ, զուգահեռաբար հայտնաբերվել է մեկ այլ հարձակում, որն ուղղված է եղել Արտաքին գործերի նախարարության դեմ, և այս դեպքում հետքերը տանում են դեպի Ղազախստան, թեև մասնագետները չեն բացառում նաև ռուսական հետքի առկայությունը։
Ներկայումս մասնագետները շարունակում են ուսումնասիրել միջադեպերը, սակայն հստակ տեղեկություններ առ այն, թե կոնկրետ ինչ ծավալի տվյալներ են հափշտակվել, դեռևս չկան։
Պետական հաստատությունների դեմ ուղղված այս կիբերհարձակումները հերթական անգամ ցույց են տալիս թվային անվտանգության ապահովման հրատապությունը։ Տարբեր երկրների կազմակերպությունների և մասնագետների կողմից բացահայտված այս փաստերը վկայում են այն մասին, որ ժամանակակից տեխնոլոգիաները հաճախ կիրառվում են ոչ միայն առևտրային, այլև լայնածավալ հետախուզական նպատակներով։
Հատկանշական է, որ վնասաբեր ծրագրերի տարածումը հաճախ անցնում է թվային սովորական հարթակներով՝ օգտագործելով գովազդային ցանցերի մեխանիզմները, ինչը մեծացնում է խոցելիության շրջանակը։ Առաջիկայում կառույցների համար առանցքային է դառնալու պաշտպանական մեխանիզմների հետևողական բարելավումը։
