Արցախի մշակույթի և զբոսաշրջության զարգացման գործակալությունը խոր վրդովմունք և մտահոգություն է հայտնել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության կենտրոնի փոխտնօրեն Ջյոթի Հոսագրահարի՝ Երևանում արած հայտարարության կապակցությամբ, թե նա տեղյակ չէ Արցախում հայկական եկեղեցիների ոչնչացման դեպքերի մասին։
Գործակալության հայտարարության մեջ նշվում է, որ Արցախում հայկական մշակութային և կրոնական ժառանգության ոչնչացման, վնասման ու պատմական ինքնության խեղաթյուրման մասին ահազանգերն ու փաստագրական նյութերը հետազոտողներն ու հասարակական կազմակերպությունները վաղուց են ներկայացնում։ Համաշխարհային ժառանգության պաշտպանության համար պատասխանատու կառույցի բարձրաստիճան ներկայացուցչի նման անտեղյակությունը լուրջ հարցեր է առաջացնում։
Արցախի հայկական եկեղեցիներն ու վանքերը համամարդկային մշակութային ժառանգության անբաժանելի մասն են, և դրանց պաշտպանությունը չպետք է կախված լինի քաղաքական շահերից։
Գործակալությունը կոչ է անում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին ուսումնասիրել առկա փաստերն ու վկայությունները, ապահովել Արցախի հայկական հուշարձանների վիճակի անկախ միջազգային մշտադիտարկում և գործուն քայլեր ձեռնարկել՝ կանխելու դրանց հետագա ոչնչացումն ու պատմական ինքնության խեղաթյուրումը։
Հայտարարության հեղինակների խոսքով՝ մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը պահանջում է ոչ թե լռություն կամ անգործություն, այլ պատասխանատվություն և կոնկրետ գործողություններ։ Գործակալությունն ակնկալում է, որ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն հստակ դիրքորոշում կհայտնի և գործուն քայլեր կձեռնարկի Արցախի հայկական մշակութային ժառանգությունը պահպանելու համար։
Այս հայտարարությունը վերաբերում է ոչ միայն առանձին հուշարձանների պահպանությանը, այլև այն հարցին, թե ինչպես է միջազգային կառույցը գնահատում իր պատասխանատվության շրջանակում գտնվող մշակութային ժառանգության վիճակը։ Երբ կառույցի ներկայացուցիչը հայտնում է, որ տեղյակ չէ հնարավոր ոչնչացումների մասին, անհրաժեշտ է հասկանալ՝ ինչ տեղեկություններ են հասել կառույցին և ինչ ընթացակարգերով են դրանք ուսումնասիրվում։
Գործակալության պահանջները ներառում են առկա փաստերի ուսումնասիրություն և անկախ միջազգային մշտադիտարկում։ Դրանց իրականացումը հնարավորություն կտար ավելի հստակ պատկերացում կազմել հուշարձանների վիճակի մասին։ Սակայն հայտարարության մեջ նշված պահանջներն ինքնին դեռ չեն նշանակում, որ նման գործընթաց արդեն սկսվել է։ Հետագա գնահատականների համար վճռորոշ կլինի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի պաշտոնական արձագանքը և այն, թե ինչ գործնական քայլեր կառաջարկվեն հայկական մշակութային ժառանգության պահպանության ուղղությամբ։
