Նոյեմբերի 2-ին ՄԻԵԴ-ի Մեծ պալատը հինգ դատավորի կազմով մերժել է Ադրբեջանի գանգատը, որը ներկայացվել էր 2016 թվականի ապրիլյան քառօրյա պատերազմի գործով հօգուտ հայ դիմումատուների կայացված ՄԻԵԴ-ի վճռի դեմ։ Այս մասին Facebook-ի իր էջում գրել է Միջազգային իրավական հարցերով Հայաստանի ներկայացուցչի գրասենյակի նախկին ղեկավար Լիպարիտ Դրմեյանը։
«Այսպիսով, ՄԻԵԴ-ի՝ հունիսի 18-ի վճիռը մտավ ուժի մեջ, և այն անկյունաքարային է լինելու համանման ընթացիկ եւ հետագա գանգատների քննության համար։ Ադրբեջանը, որ ամենաբարձր մակարդակով հայտարարում է ՄԻԵԴ-ի իրավասությունը չընդունելու մասին եւ դադարեցրել էր համագործակցությունը ԵԽ նախարարների կոմիտեի հետ, տեղը եկած ժամանակ հիշում է իրավական պրոցեսների կարեւորության մասին ու բողոքներ ներկայացնում»,- նշել է նա։
Ապրիլյան 4-օրյա պատերազմի գործերով առաջին վճիռը Եվրադատարանը հրապարակել էր հունիսի 18-ին։ ՄԻԵԴ-ն արձանագրել էր, որ Ադրբեջանը խախտել է հայ զինծառայողի կյանքի իրավունքը և խոշտանգումների արգելքը՝ գլխատում և մարմնի պղծում։ Եվրադատարանը Ադրբեջանին պարտավորեցրել էր 90․000 եվրո փոխհատուցում վճարել զոհի հարազատներին։
«Սա կարևոր նախադեպ է 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի ժամանակ տուժածների իրավունքների պաշտպանության համար տարված գանգատներով»,- գրել էր Դրմեյանը։
Այս որոշումը իրավական առումով ավելի մեծ նշանակություն ունի, քան թվում է առաջին հայացքից։ ՄԻԵԴ-ի Մեծ պալատի մերժումը նշանակում է, որ հունիսի 18-ի վճիռը դառնում է վերջնական և պարտադիր՝ առանց հետագա բողոքարկման հնարավորության, և դա արդեն իսկ փոխում է խաղի կանոնները հետագա գանգատների համար։
Հատկապես ուշագրավ է Ադրբեջանի դիրքորոշման հակասությունը։ Պաշտոնական Բաքուն բարձր մակարդակով հայտարարում է, որ չի ճանաչում ՄԻԵԴ-ի իրավասությունը և նույնիսկ դադարեցրել է համագործակցությունը ԵԽ նախարարների կոմիտեի հետ, սակայն երբ խոսքը վերաբերում է սեփական շահերին, բողոքը պատրաստ է։ Սա այն դեպքն է, երբ իրավական գործիքակազմը գործում է նաև նրանց դեմ, ովքեր փորձում են ընտրողաբար մոտենալ դրան։
Թե ինչպես այս նախադեպը կազդի 44-օրյա պատերազմի գործերով ընթացող գանգատների վրա, դեռ վաղ է ասել։ Բայց մեկ բան պարզ է՝ 90 հազար եվրոյի չափով փոխհատուցման մասին որոշումը այժմ անշրջելի է, և դա իրավական նշաձող է, որը դժվար կլինի անտեսել։
