ՀՀ կառավարության հոկտեմբերի 8-ի նիստում հաստատվել է նախագիծ, որով կարգավորվում են Հայաստանի տարածքային զարգացման հիմնադրամի կողմից վարկային ծրագրերի շրջանակում ձեռք բերված տրանսպորտային միջոցների սեփականության և հետագա տնօրինման հարցերը։ Նախագծով առաջարկվում է այդ մեքենաները հաշվառել որպես պետական սեփականություն, դրանց մի մասը ամրացնել պետական կառույցներին, իսկ մյուս մասը նվիրատվությամբ հանձնել Հիմնադրամին։
Հիմնադրամն իրականացնում է ՀՀ-ի և միջազգային վարկատու կազմակերպությունների միջև կնքված միջազգային պայմանագրերով նախատեսված մի շարք վարկային ծրագրեր։ Այդ ծրագրերի շրջանակում շինարարական աշխատանքներ իրականացնելու կամ խորհրդատվական ծառայություններ մատուցելու համար անհրաժեշտություն է առաջացել ձեռք բերել տրանսպորտային միջոցներ։ Ըստ պայմանագրերի՝ մեքենաները ձեռք են բերել կապալառու և խորհրդատվական ծառայություններ մատուցող ընկերությունները, գրանցել իրենց անունով և օգտագործել պայմանագրերի կատարման ընթացքում։ Պայմանագրերի ավարտից հետո դրանք պետք է վերադարձվեին պատվիրատուին՝ Հիմնադրամին։
Ներկայումս այդ պայմանագրերից շատերն ավարտվել են կամ գտնվում են ավարտական փուլում, իսկ դրանց շրջանակում ձեռք բերված մեքենաները փաստացի վերադարձվել են Հիմնադրամին։ Սակայն խնդիրներ են առաջացել դրանք Հիմնադրամի անունով գրանցելու կամ սեփականատիրոջ փոփոխությունը ձևակերպելու հարցում։ ՆԳՆ համապատասխան ստորաբաժանումներում կատարված հարցումների արդյունքում պարզվել է, որ սեփականատիրոջ փոփոխությունը հնարավոր է առուվաճառքի կամ նվիրատվության գործարքի միջոցով։ Հաշվի առնելով դա՝ նախագծով առաջարկվում է մեքենաները ձևակերպել պետական սեփականության ներքո և սահմանել դրանց հետագա տնօրինման կարգը։
Ընդհանուր առմամբ խոսքը 7 տրանսպորտային միջոցի մասին է։ Դրանք ձեռք են բերվել Հիմնադրամի կողմից վարկային միջոցների և ՀՀ կառավարության համաֆինանսավորման հաշվին իրականացվող ծրագրերի շրջանակում, ինչի պատճառով էլ առաջարկվում է հաշվառել որպես պետական սեփականություն և հետագայում տնօրինել պետության կարիքների համար։ Նախագծի հեղինակների գնահատմամբ՝ դա համապատասխանում է պետական գույքի արդյունավետ կառավարման վերաբերյալ ՀՀ կառավարության 2021–2026 թվականների ծրագրի դրույթներին։
Այս որոշումը հետաքրքիր է ոչ թե յոթ մեքենայի թվով, այլ նրանով, որ ցույց է տալիս, թե ինչպես են միջազգային վարկային ծրագրերի ավարտից հետո առաջանում գույքի ձևակերպման հետ կապված իրավական խնդիրներ։ Երբ կապալառուները տարիներ շարունակ մեքենաները գրանցում էին իրենց անունով, իսկ պայմանագրի ավարտին դրանք վերադարձնում էին Հիմնադրամին, ստեղծվում էր մի իրավիճակ, երբ փաստացի սեփականատերը և իրավաբանական գրանցումը չէին համընկնում։ Սա բյուրոկրատական մանրուք չէ, այլ լուրջ հարց, որը կարող է ազդել պետական գույքի հաշվառման և կառավարման վրա։
Կառավարության լուծումը՝ մեքենաները պետական սեփականություն ձևակերպել և մաս առ մաս տնօրինել, տրամաբանական է, բայց իր հետ բերում է նոր հարցեր։ Օրինակ՝ ինչու՞ են որոշ մեքենաներ ամրացվում պետական կառույցներին, իսկ մյուսները նվիրատվությամբ հանձնվում Հիմնադրամին։ Արդարադատության նախարարության «Toyota Camry»-ի դեպքը ցույց է տալիս, որ նման որոշումները երբեմն պայմանավորված են զուտ գործնական անհրաժեշտությամբ՝ ծառայողական մեքենայի մաշվածությամբ և փոխարինման անհրաժեշտությամբ։ Սա այն դեպքն է, երբ վարչական որոշումը կարող է թվալ մանր, բայց իրականում արտացոլում է ավելի լայն գործընթաց՝ պետական գույքի կառավարման կանոնների կարգավորումը։
