Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագիրը չպետք է շեղի ուշադրությունը հայ ռազմագերիների հարցից։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը կարող է ամրապնդել TRIPP նախագիծը՝ Ադրբեջանից պահանջելով ազատ արձակել 19 հայ գերիներին։ Այս մասին գրված է Washington Times-ի հոդվածում։
Հոդվածում նշվում է, որ TRIPP-ը կարող է տնտեսական ակտիվություն ստեղծել դեպի ծով ելք չունեցող Հայաստանի համար՝ ներդրումներ ներգրավելու և տրանսպորտային ծախսերը նվազեցնելու միջոցով։ Նախագիծը կարող է նաև նպաստել խաղաղության պահպանմանը՝ Հայաստանի հարևաններին շահագրգռելով այն երթուղիներով, որոնք մնում են Հայաստանի ինքնիշխանության և իրավազորության ներքո։
TRIPP-ը, ըստ հոդվածի, կարող է ամրապնդել Ամերիկայի դերը ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարածաշրջանում՝ առանց զորքեր տեղակայելու կամ անսահմանափակ օգնություն տրամադրելու անհրաժեշտության, ինչպես նաև նոր առևտրային հնարավորություններ ստեղծել ամերիկյան ընկերությունների համար։
Միաժամանակ, խաղաղ կարգավորումը չի կարող հիմնված լինել միայն քարտեզների ու առևտրային ուղիների վրա։ Հոդվածում նշվում է, որ համաձայնագրի ամենահրատապ փորձություններից մեկը Ադրբեջանում պահվող 19 հայ գերիների վերադարձն է, և նրանց ազատ արձակումը ցույց կտա, որ պայմանավորվածությունները վերաբերում են նաև մարդասիրական խնդիրներին։
Շատ հայերի համար գերիների հարցը նշանակում է, որ պատերազմը լիովին դեռ չի ավարտվել։ Նրանց ազատ արձակումը կարող է նպաստել համաձայնագրի նկատմամբ աջակցությանը՝ ցույց տալով, որ Հարավային Կովկասի նոր պայմանավորվածությունը հիմնված է նաև մարդկային արժանապատվության վրա։
Միջանկյալ ընտրություններին ընդառաջ ԱՄՆ-ի հայ համայնքը, որը, ըստ գնահատումների, անցնում է 1 միլիոնից, հետևում է, թե արդյոք Վաշինգտոնը հաշվի է առնում իրենց տարիների մտահոգությունները։ ԱՄՆ դաշնակիցներն ու եվրոպացի գործընկերները, այդ թվում՝ Կանադան և Ֆրանսիան, նույնպես բարձրացրել են գերիների ազատ արձակման հարցը։
Թրամփը մասնակցել է խաղաղ գործընթացին, ինչը նրան ազդեցության լծակներ է տալիս։ Հոդվածում նշվում է, որ նա պետք է դրդի Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին ազատ արձակել 19 հայ գերիներին, որպեսզի ցույց տրվի Բաքվի պատրաստակամությունը հաշտեցման։
Եթե TRIPP-ը նոր առևտրային ուղիներ բացի, իսկ գերիների ազատ արձակումը համաձայնագրին մարդասիրական հիմք հաղորդի, ապա, ըստ հոդվածի, Թրամփը կարող է ամրապնդել կովկասյան գործարքի երկարաժամկետ ազդեցությունը։
TRIPP-ի շուրջ քննարկումը ցույց է տալիս, որ տնտեսական նախագիծն ու խաղաղության քաղաքական արդյունքը այստեղ առանձնացված հարցեր չեն։ Եթե երթուղիների միջոցով Հայաստանը ստանում է տնտեսական ակտիվության և ներդրումների նոր հնարավորություններ, ապա գերիների վերադարձը կարող է դառնալ այն մարդասիրական քայլը, որը համաձայնագրի ընկալման վրա ազդեցություն կունենա նաև Հայաստանի հասարակության շրջանում։
Այս թեմայում առանձնահատուկ է նաև ԱՄՆ-ի դերը, քանի որ հոդվածում Թրամփի մասնակցությունը խաղաղ գործընթացին դիտարկվում է որպես ազդեցության գործիք։ Միաժամանակ, գերիների հարցը միայն երկկողմ հարաբերությունների շրջանակում չի ներկայացվում․ դրա մասին խոսել են նաև Կանադան, Ֆրանսիան և եվրոպացի բարձրաստիճան օրենսդիրները։ Այդ պատճառով համաձայնագրի երկարաժամկետ ազդեցությունը գնահատելիս տնտեսական արդյունքների կողքին առանձին չափանիշ է մնում նաև դրա մարդասիրական կողմը։
