Մոտ 2000 տարի առաջ Երկրի վրա սկսվել է նոր սառցադաշտային ցիկլ, սակայն կլիմայի տաքացումը խանգարել է դրա շարունակությանը։ Նոր հետազոտության համաձայն՝ մարդու գործունեությամբ պայմանավորված կլիմայական փոփոխությունները կարող են հետաձգել հաջորդ սառցադաշտային ժամանակաշրջանը հարյուր հազարավոր տարիներով։
Տեխնիկական իմաստով Երկիրը մոտ 34 միլիոն տարի առաջ սկսված սառցադաշտային դարաշրջանի մեջ է, քանի որ Անտարկտիդայում և Արկտիկայի Գրենլանդիայում ամբողջ տարին պահպանվում են խոշոր սառցադաշտային վահաններ։ Այդ երկարատև դարաշրջանի ընթացքում հերթագայվում են ցուրտ սառցադաշտային և տաք միջսառցադաշտային ժամանակաշրջանները։ Ներկայիս տաք փուլը սկսվել է մոտ 11 700 տարի առաջ։
Հյուսիսային Ամերիկայի Լավրենտյան սառցադաշտային վահանը 95 հազարից մինչև 20 հազար տարի առաջ ծածկում էր մայրցամաքի հսկայական տարածքներ՝ Հյուսիսային բևեռային շրջանից մինչև Իլինոյս։ Այսօր դրա մեծ մասն արդեն հալվել է, և մնացել է միայն Բարնսի սառցածածկույթը՝ Կանադայի Նունավուտ տարածքի Բաֆին կղզում։
Կոլումբիայի և Կոլորադոյի համալսարանների կլիմայագետներն ուսումնասիրել են այդ սառցածածկույթի ներսում պահպանված բուսականությունը և ապարներում կուտակված բերիլիում-10 ռադիոակտիվ իզոտոպի մակարդակը, որը թույլ է տալիս պարզել, թե երբ է սառույցը նահանջել։ Արդյունքները ցույց են տվել, որ սառցածածկույթը նվազագույն չափին հասել է մոտ 3000 տարի առաջ, բայց սկսել է ընդարձակվել մոտ 2000 տարի առաջ՝ կլիմայի փոքր-ինչ սառչելու հետևանքով։
Related News
Սառցածածկույթը դեռ 60 տարի առաջ շարունակում էր աճել, մինչև ջերմաստիճանի բարձրացումը կանգնեցրեց այդ գործընթացը։ Հետազոտության համահեղինակ Նիկոլաս Յանգի խոսքով՝ բնական սառցապատման գործընթացն արդեն սկսվել էր, սակայն մարդկային ազդեցությունը խաթարել է դրա ընթացքը։
Վիսկոնսինի համալսարանի պրոֆեսոր Շոն Մարկոտը կարծում է, որ մարդու գործունեությամբ պայմանավորված կլիմայի փոփոխությունը կարող է հաջորդ սառցադաշտային ժամանակաշրջանը հետաձգել հարյուր հազարավոր տարիներով։ Հանածո վառելիքից հրաժարվելը ժամանակի ընթացքում կարող է նպաստել կլիմայական ցիկլերի հավասարակշռության վերականգնմանը, սակայն արդյունքը դեռ հստակ չէ։
Related News
Մարկոտի գնահատմամբ՝ հաջորդ սառցադաշտային ցիկլերի ընթացքը կախված կլինի մարդկության որոշումներից և ապագա ածխածնային արտանետումներից։ Նա նաև զգուշացնում է, որ սառցադաշտային ժամանակաշրջանների երկարատև բացակայությունը կարող է խոր ազդեցություն ունենալ Երկրի երկրաբանական պատմության և այն կենսաբանական ու ֆիզիկական համակարգերի վրա, որոնք զարգացել են սառցադաշտային ցիկլերի պայմաններում։
Այս հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ մարդու ազդեցությունը կլիմայի վրա չի սահմանափակվում օդի ջերմաստիճանի բարձրացմամբ կամ սառույցների հալվելով․ այն կարող է փոխել նաև բնական գործընթացների երկարաժամկետ ընթացքը։ Սառցադաշտային ցիկլերը ձևավորվել են հազարավոր տարիների ընթացքում, իսկ դրանց փոփոխությունը կարող է անդրադառնալ այն միջավայրին, որին հարմարվել են բազմաթիվ կենդանի օրգանիզմներ։
Հաջորդ սառցադաշտային ժամանակաշրջանի հետաձգման ճշգրիտ տևողությունը, սակայն, կախված է ապագա արտանետումներից և մարդկության ընդունած որոշումներից։ Հետևաբար, հետազոտության եզրակացությունը չի նշանակում, որ սառցադաշտային ժամանակաշրջաններն այլևս երբեք չեն վերադառնա։ Այն ցույց է տալիս, որ մարդկային գործունեությունն արդեն կարող է ազդել մոլորակի կլիմայական գործընթացների վրա այնպիսի ժամանակային մասշտաբով, որը շատ ավելի երկար է, քան մարդկային հասարակությունների սովորական պլանավորման հորիզոնը։
