Ղրղզստանի արտաքին գործերի նախարարությունը նոտա է հղել Ռուսաստանի ԱԳՆ՝ պահանջելով հնարավորինս շուտ վերադարձնել երկրի քաղաքացուն, որը գտնվում է ռուսական զորամասերից մեկում։
Խոսքը 21-ամյա Էլիստան Տոկտոգուլովի մասին է։ Նրա հարազատներն ու ընկերները նոյեմբերի 3-ին Մանասում տեսանյութ են հրապարակել՝ հայտարարելով, որ երիտասարդին ստիպել են զինվորական պայմանագիր ստորագրել և ուղարկել Վորոնեժ՝ ռազմական պատրաստություն անցնելու, որից հետո նրան պատրաստվում են ուղարկել Ուկրաինայի դեմ պատերազմին։
Նրա ավագ եղբոր պատմելով՝ Էլիստանը Instagram-ում աշխատանք փնտրելիս ծանոթացել է Ռուսաստանում բնակվող մի ղրղզստանցու հետ, որը նրան ամսական 105-110 հազար ռուբլի աշխատավարձով աշխատանք է առաջարկել։ Երիտասարդի համար տոմս են գնել, և հոկտեմբերի 28-ին նա մեկնել է Մոսկվա՝ տեղավորվելով հյուրանոցներից մեկում։
Եղբոր խոսքով՝ հյուրանոցում նրան դիմավորել է Ռուսաստանի մեկ այլ քաղաքացի, վերցրել անձնագիրն ու ասել, որ հանգստանա։ Գիշերը՝ մոտավորապես ժամը 3-ին, նրան անհայտ մեքենայով տարել են մեկ այլ վայր և ծեծել։ Քանի որ Էլիստանը ռուսերեն չգիտի, նրան ստիպել են ստորագրել փաստաթղթերը, որից հետո տեղափոխել են Վորոնեժի ուսումնական կենտրոն։
Ղրղզստանի ԱԳՆ-ն հայտնել է, որ Մոսկվայում երկրի դեսպանատունը դիմել է Ռուսաստանի իրավասու մարմիններին՝ պահանջելով ստուգել միջադեպը, պարզել մեղավորներին և պատասխանատվության ենթարկել նրանց։ Դեսպանատունը մշտական կապի մեջ է Տոկտոգուլովի հարազատների հետ։
Հայտնի չէ, թե Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինայի դեմ պատերազմին ընդհանուր առմամբ քանի ղրղզստանցի է մասնակցում։ Պաշտոնական տվյալներ չկան։ Ուկրաինայի պետական «Ուզում եմ ապրել» նախագծի տվյալներով՝ 2022 թվականից պատերազմին մասնակցել է Ղրղզստանի 2219 քաղաքացի։
Նույն նախագծի պնդմամբ՝ Ռուսաստանի լայնածավալ ներխուժման սկզբից ի վեր Մոսկվան իր բանակում ծառայելու համար հավաքագրել է Կենտրոնական Ասիայի հինգ երկրների՝ Ղազախստանի, Ուզբեկստանի, Ղրղզստանի, Թուրքմենստանի և Տաջիկստանի 20 437 քաղաքացու։ Նրանք կազմում են ռուսական բանակում հայտնաբերված օտարերկրացիների ընդհանուր թվի 44 տոկոսը։
Ավելի վաղ Ղազախստանը նույնպես սկսել էր վերադարձնել իր այն քաղաքացիներին, որոնց հավաքագրել էին Ռուսաստանի բանակում ծառայելու և Ուկրաինայի դեմ պատերազմին մասնակցելու համար։ Արդյունքում մի քանի ղազախստանցի վերադարձել է հայրենիք։
Տոկտոգուլովի դեպքը ցույց է տալիս, թե աշխատանքի առաջարկը ինչպես կարող է վերածվել մարդու համար վտանգավոր իրավիճակի, երբ նա մեկնում է այլ երկիր և հայտնվում մարդկանց վերահսկողության տակ, որոնց մտադրությունները նախապես հայտնի չեն։ Այս պատմության մեջ առանձնահատուկ խնդիր է նաև լեզվի չիմացությունը, որը, եղբոր պնդմամբ, երիտասարդին զրկել է փաստաթղթերի բովանդակությունը հասկանալու հնարավորությունից։
Ղրղզստանի իշխանությունների դիմումը Ռուսաստանին այս պահին գործի հիմնական դիվանագիտական քայլն է, սակայն դեռ պարզ չէ՝ ինչ արդյունք կտա ստուգումը և երբ հնարավոր կլինի վերադարձնել երիտասարդին։ Ուկրաինական նախագծի ներկայացրած թվերը ևս ցույց են տալիս, որ խնդիրը միայն մեկ ընտանիքի մտահոգությամբ չի սահմանափակվում։ Միաժամանակ այդ տվյալները պաշտոնական վիճակագրություն չեն, և դրանք պետք է դիտարկել որպես նախագծի հրապարակած գնահատական։ Ղազախստանի փորձը ցույց է տալիս, որ քաղաքացիների վերադարձի հարցը կարող է դառնալ նաև միջպետական բանակցությունների առարկա։
