Քեմբրիջի մոտակայքում հին խրամատում հայտնաբերված ավելի քան 9 հազար ոսկորները հիմնականում պատկանել են գորտերի, որոնց մոտ 1800 տարի առաջ կերել են տափաստանային բվերը (Asio flammeus)։ Նախկինում հետազոտողները ենթադրում էին, որ մնացորդները կարող են կապված լինել հռոմեացիների խնջույքի կամ ինչ-որ ծեսի հետ, սակայն Environmental Archaeology հանդեսում հրապարակված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ ոսկորները, ամենայն հավանականությամբ, մնացել են թռչունների ձմեռային որսից հետո։
Խրամատը հայտնաբերվել էր Քեմբրիջի և Հանթինգդոնի միջև A14 ավտոմայրուղու հատվածի շինարարության նախնական հնագիտական աշխատանքների ժամանակ՝ Ֆենս ճահճոտ տեղանքի ծայրամասում։ Մարդիկ այս շրջանում ապրել են դեռևս միջին և ուշ երկաթի դարում, երբ փորել էին մոտ 20 մետր երկարությամբ ոչ խորը առու։ Սկզբում հնագետներն այն շփոթել էին կլորավուն բնակարանի մնացորդների հետ։
Խրամատի նշանակությունը չի հաջողվել պարզել, սակայն ներսում հայտնաբերվել է 9135 մանր ոսկոր։ Մեծամասնությունը պատկանել է սովորական գորտերին (Rana temporaria), սակայն մնացորդների թվում եղել են նաև դաշտամկների, գետնափորների, օձերի և այլ մանր կենդանիների ոսկորներ։
Որպեսզի պարզեն, թե ինչպես են զոհվել այս կենդանիները, հետազոտողները ուսումնասիրել են ավելի քան 1700 ոսկրային մնացորդներ։ Դրանց վրա կրակի, մասնատման կամ ատամների հետքեր, որոնք կարող էին վկայել մարդկային կերուխումի մասին, չեն հայտնաբերվել։ Բացի դրանից, խրամատը բավականաչափ խոր չէր, որպեսզի գորտերը զանգվածաբար ընկնեին այնտեղ և հայտնվեին թակարդում։ Միևնույն ժամանակ, գորտերի ոսկորների գրեթե 86%-ի վրա մարսողության հետքեր են հայտնաբերվել։
Related News
Հետազոտության առաջատար հեղինակ, Բուռնմութի համալսարանի հնագետ Փոլ Քլարկսոնը նշել է, որ վնասվածքների բնույթը թույլ է տվել հստակ որոշել հավանական գիշատչին։ Ոսկորները բավարար չափով քայքայված են եղել մարսողությունից՝ բացառելու համար ամբարային բվեճներին, սակայն ոչ բավարար չափով վնասված՝ դրանք ջրասամույրներին, օձերին կամ ձկնկուլներին վերագրելու համար։ Հատկանիշների համախումբը մատնանշում էր տափաստանային բվերին (Asio flammeus), որոնք, հավանաբար, որսացել են գորտերին ընդամենը մեկ ձմեռվա ընթացքում։
Այս գտածոյի արժեքը ոչ թե բուն ոսկորների քանակի մեջ է, այլ այն բանի, թե ինչպես կարելի է դրանցից կարդալ անցյալի լանդշաֆտը։ Երբ խրամատը համեմատում ենք հարակից տարածքի հետ, պարզ է դառնում, որ գորտերի բազմացման պայմաններ ստեղծվել են մարդու գործունեության և ջրի մակարդակի փոփոխության զուգադիպությամբ, իսկ բուները պարզապես օգտվել են առաջացած առատությունից։ Սա հազվադեպ հնարավորություն է՝ մեկ վայրում միաժամանակ տեսնելու կլիմայի, գյուղատնտեսության և վայրի բնության փոխազդեցությունը։
Related News
Ուշագրավ է նաև մեթոդաբանությունը։ Ոսկորների մաշվածության աստիճանը հետազոտողներին թույլ է տվել բացառել այլ գիշատիչների և պահել միայն մեկ տարբերակ՝ տափաստանային բվին։ Նման եզրակացությունները միշտ չէ, որ վերջնական են, քանի որ դրանք հենվում են համեմատական տվյալների վրա, սակայն այս դեպքում փաստարկը բավական հստակ է հնչում։
Հաջորդ քայլը, հավանաբար, նմանատիպ վայրերի որոնումն է այլ պեղումների ժամանակ. եթե նույն օրինաչափությունը կրկնվի, ապա մանր կենդանիների մնացորդները կդառնան սովորական գործիք հնագիտության մեջ, ոչ թե պատահական գտածո։
