Վերմոնտի համալսարանի Ռոբերտ Լարների անվան բժշկական քոլեջի գիտնականները ուսումնասիրել են, թե ինչպես է վերահսկվում ուղեղի արյան շրջանառությունը և ինչ դեր կարող են ունենալ անոթների աշխատանքի խանգարումները դեմենցիայի որոշ ձևերի դեպքում։ Նախակլինիկական հետազոտությունը ցույց է տվել, որ արյան մեջ պակասող որոշակի ֆոսֆոլիպիդի վերականգնումը կարող է օգնել կարգավորել ուղեղի արյան հոսքը և թեթևացնել դեմենցիայի հետ կապված ախտանշանները։
Հետազոտողները կենտրոնացել են Piezo1 սպիտակուցի վրա, որը գտնվում է արյունատար անոթները պատող բջիջների թաղանթներում և զգում է արյան շարժման հետևանքով առաջացող ֆիզիկական ուժերը։ Պարզվել է, որ Ալցհեյմերի հիվանդության և նման վիճակների դեպքում ուղեղի անոթներում Piezo1-ի ակտիվությունը կարող է չափազանց բարձր լինել։
Գիտնականները ուսումնասիրել են PIP2 ֆոսֆոլիպիդը, որը մասնակցում է բջջային ազդանշանների փոխանցմանը և իոնային ուղիների կարգավորմանը։ Նրանք պարզել են, որ PIP2-ը սովորաբար բնական կերպով սահմանափակում է Piezo1-ի ակտիվությունը, իսկ դրա մակարդակի նվազման դեպքում սպիտակուցը չափից ավելի է ակտիվանում և խանգարում ուղեղի նորմալ արյան հոսքին։
Երբ հետազոտողները կրկին ավելացրել են PIP2, Piezo1-ի ակտիվությունը նվազել է, իսկ արյան շրջանառությունը վերականգնվել է։ Արդյունքները մատնանշում են բուժման հնարավոր նոր ուղղություն, սակայն խոսքը դեռ նախակլինիկական հետազոտության մասին է։
Հետագա աշխատանքներում գիտնականները պետք է պարզեն, թե PIP2-ը կոնկրետ ինչպես է փոխազդում Piezo1-ի հետ և ինչպես կարող է դրա վերականգնումը կամ Piezo1-ի ուղղակի թիրախավորումը կիրառվել դեմենցիայի և անոթային այլ խանգարումների դեպքում։
Այս հետազոտության ամենակարևոր սահմանափակումն այն է, որ արդյունքները դեռ չեն նշանակում պատրաստի բուժման առկայություն։ Գիտնականները ցույց են տվել մեխանիզմ, որի միջոցով PIP2-ի վերադարձը կարողացել է նվազեցնել Piezo1-ի ակտիվությունը և վերականգնել արյան շրջանառությունը, բայց այդ արդյունքը դեռ պետք է ստուգվի հետագա ուսումնասիրություններով։
Այստեղ հետաքրքիրն այն է, որ հետազոտությունը ուշադրությունը կենտրոնացնում է ոչ միայն դեմենցիայի հետ կապված ուղեղային փոփոխությունների, այլև անոթների կարգավորման վրա։ Եթե հետագա աշխատանքները հաստատեն այս կապը, PIP2-ի վերականգնումը կամ Piezo1-ի թիրախավորումը կարող է դառնալ բուժման նոր ուղղության հիմք, սակայն այդ հնարավորությունը դեռ պետք է ապացուցվի։

