Իսպանիայի հյուսիս-արևելքում՝ Կատալոնիայի Կովա դե լա Ֆոնտ Մայոր քարանձավում, հնագետները հայտնաբերել են պալեոլիթի դարաշրջանի 280 փորագիր պատկեր։ Դրանց թվում կան կենդանիների 55 պատկեր, ինչպես նաև բազմաթիվ վերացական խորհրդանիշներ ու երկրաչափական նախշեր։ Մարդիկ դարեր շարունակ այցելել են այս քարանձավ, սակայն հնագույն պատկերները աննկատ են մնացել մինչև 2019 թվականը։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Antiquity ամսագրում։
Քարանձավը զբոսաշրջիկների, հետազոտողների և գանձ որոնողների ուշադրությունը գրավել է դեռ XX դարի կեսերից, իսկ 1993 թվականին այն դարձել է պաշտոնական զբոսաշրջային տեսարժան վայր։ Հետազոտության համահեղինակ, Մարդու պալեոէկոլոգիայի և սոցիալական էվոլյուցիայի կատալոնական ինստիտուտի աշխատակից Ժոզեպ Մարիա Վերգեսը նշել է, որ մի քանի տասնամյակի ընթացքում հազարավոր այցելուներ են անցել փորագիր պատկերների կողքով, և ոմանք նույնիսկ իրենց գրություններն են թողել հնագույն պատկերների վրա։
Գիտնականները երկար ժամանակ կարծում էին, որ քարանձավի պատերի մակերեսը հարմար չէ սառցադարյան փորագիր պատկերներ ստեղծելու համար, և սա մասամբ բացատրում է, թե ինչու է հայտնագործությունն այդքան ուշ արվել։
Հայտնաբերված հավաքածուն առանձնահատուկ նշանակություն ունի Պիրենեյան թերակղզու նախապատմական արվեստի ուսումնասիրության համար։ Թեև այստեղ է գտնվում Եվրոպայում հայտնի վերին պալեոլիթի քարանձավային արվեստի նմուշների կեսից ավելին, դրանց մեծ մասը կենտրոնացած է Իսպանիայի և Ֆրանսիայի տարածքում գտնվող ֆրանկո-կանտաբրական տարածաշրջանում։ Մինչև նոր հայտնագործությունը Կատալոնիայում հայտնի էր սառցադարյան կենդանիների ընդամենը երկու պատկեր։
Պիրենեյան թերակղզու միջերկրածովյան ափին հայտնի հուշարձանների մոտ 75%-ում կենդանիների պատկերների թիվը չի գերազանցում հինգը, իսկ ավելի քան 90%-ում՝ 20-ը։ Այս համատեքստում Կովա դե լա Ֆոնտ Մայորի 55 պատկերները քարանձավը դարձնում են տարածաշրջանի առավել նշանակալի հուշարձաններից մեկը։
Այս հայտնագործության մեջ ամենահետաքրքիր մանրամասն այն չէ, թե ինչ են գտել, այլ այն, թե որքան ժամանակ է այն եղել բոլորի աչքի առաջ։ Տասնամյակներ շարունակ քարանձավով անցել են հազարավոր մարդիկ, և նրանցից ոմանք նույնիսկ գրություններ են թողել հենց այն պատերի վրա, որտեղ հետագայում հայտնաբերվել են սառցադարյան փորագիր պատկերները։ Սա լավ ցույց է տալիս, թե որքանով են հնագիտական հայտնագործությունները կախված ոչ միայն տեխնոլոգիայից, այլև նրանից, թե ինչ հարցեր ենք մենք տալիս և ինչպես ենք նայում։
Երկար տարիներ գիտնականները վստահ էին, որ այս քարանձավի պատերի մակերեսը պիտանի չէ նման պատկերներ ստեղծելու համար, և հենց այդ ենթադրությունն էր, որ հետաձգում էր հայտնագործությունը։ Երբ նախապես համոզված ես, որ ինչ-որ բան չկա, դժվար է նկատել այն։
Կատալոնիայի համար սա լուրջ փոփոխություն է. մինչ այժմ այստեղ հայտնի էր սառցադարյան կենդանիների ընդամենը երկու պատկեր, իսկ հիմա՝ 55-ը՝ մեկ քարանձավում։ Հետազոտողների կոչը համակարգված ուսումնասիրության մասին միանգամայն տրամաբանական է. եթե նման բան թաքնված է եղել այդքան այցելվող վայրում, ապա դժվար է պատկերացնել, թե ինչ կարող է մնալ չուսումնասիրված ավելի հանգիստ շրջաններում։
