1958 թվականի սեպտեմբերի 2-ին հայ-թուրքական սահմանը հատած ամերիկյան C-130A-II հետախուզական օդանավը դարձավ Սառը պատերազմի ամենաողբերգական միջադեպերից մեկի զոհը: Թուրքական «Ինջիրլիք» ավիաբազայից մեկնարկած ինքնաթիռը, որը նախատեսված էր ռադիոէլեկտրոնային հետախուզության համար, պետք է թռիչքներ կատարեր ԽՍՀՄ սահմանների երկայնքով՝ պահպանելով անվտանգ հեռավորություն: Սակայն Երեւանի ժամանակով 16:06-ին այն անհասկանալի պատճառներով հատեց սահմանը Լենինականի մերձակայքում, ինչից հետո խորհրդային «ՄիԳ-17» կործանիչներն այն որակեցին որպես «ներխուժող» եւ ոչնչացրին օդում:
Կործանումը տեղի ունեցավ ժամը 16:14-ին՝ Ներքին Սասնաշեն գյուղի հարեւանությամբ, որի հետեւանքով օդանավում գտնվող բոլոր 17 ամերիկացիները զոհվեցին: Խորհրդային իշխանությունները երկար ժամանակ հերքում էին կատարվածը՝ պնդելով, որ որեւէ տեղեկություն չունեն ինքնաթիռի մասին, սակայն ԱՄՆ-ին հաջողվել էր գաղտնալսել խորհրդային օդաչուների հաղորդակցությունը, որտեղ հստակ լսվում էր «թիրախը ոչնչացված է» արտահայտությունը: Միայն տասնամյակներ անց՝ 1993 թվականին, Հայաստանի անկախությունից հետո հնարավոր դարձավ որոնողական աշխատանքներ իրականացնել եւ հայտնաբերել զոհվածների մասունքները, որոնք հետագայում տեղափոխվեցին ԱՄՆ:
Այս դեպքը ցույց է տալիս, թե ինչպիսի անողոք լարվածություն էր տիրում գերտերությունների միջեւ, որտեղ անգամ ռադիոփարոսների հնարավոր շեղումները կարող էին ճակատագրական դառնալ հետախուզական անձնակազմերի համար: Խորհրդային կործանիչների գործողությունները նպատակաուղղված էին ոչ միայն սահմանի պաշտպանությանը, այլեւ Արեւմուտքին հստակ ազդանշան ուղարկելուն: Հետաքրքիր է, որ տարիներ անց նույն այդ տարածքում հայ-ամերիկյան համագործակցությունը զարգացավ բարեգործական եւ կրթական ծրագրերով, իսկ աղետի վայրում կանգնեցված խաչքարը մնում է որպես հուշ այդ ողբերգական օրվա մասին: Այսօր դժվար է գնահատել, թե արդյոք կողմերը կարող էին խուսափել այդ բախումից, եթե կապի եւ նավիգացիոն համակարգերը ավելի կատարելագործված լինեին, սակայն պատմությունը մնում է փաստագրված՝ որպես Սառը պատերազմի մութ եւ բարդ դրվագներից մեկը:
Սառը պատերազմի այս դրվագը մեկ անգամ եւս հիշեցնում է, որ հետախուզական թռիչքներն իրենց մեջ պարունակում էին ոչ միայն տեխնիկական, այլեւ քաղաքական հսկայական ռիսկեր: Տասնամյակներ շարունակ թաքցված ճշմարտությունը, որն ի վերջո հայտնի դարձավ գաղտնազերծված փաստաթղթերի շնորհիվ, ցույց է տալիս, թե ինչպես էր Խորհրդային Միությունը պատրաստ ոչնչացնել ցանկացած թիրախ՝ իր տարածքային անվտանգությունը պաշտպանելու համար:
Կարեւոր է հասկանալ, որ անգամ այսօր, երբ բոլոր գաղտնիքները կարծես բացահայտված են, ռազմավարական նշանակության հարցերը շարունակում են մնալ հակամարտությունների կիզակետում: Սասնաշենի դեպքը ոչ միայն պատմական հիշողություն է, այլեւ դաս այն մասին, թե որքան արագ կարող է քաղաքական լարվածությունը վերածվել իրական արյունահեղության:
