Բազմաբնակարան շենքերում հաճախ է պատահում, երբ բնակիչը տարիներ շարունակ չի վճարում համատիրության վճարները, իսկ հետո դատարանից ստանում է ութ կամ տասը տարվա կուտակված պարտքի պահանջ։ Շատերը կարծում են, թե ստիպված են վճարել ամբողջ գումարը, սակայն օրենքով սահմանված է հստակ ժամկետ, որից այն կողմ պահանջը չի կարող բավարարվել։
Հայաստանի քաղաքացիական օրենսդրությամբ հայցային վաղեմության ընդհանուր ժամկետը երեք տարի է։ Քանի որ համատիրության վճարները ամսական պարբերական վճարումներ են, վաղեմության ժամկետը հաշվարկվում է յուրաքանչյուր ամսվա համար առանձին։ Սա նշանակում է, որ տասը տարվա պարտքի հին մասը դուրս է վաղեմության սահմաններից, և դատարանով կարող է գանձվել միայն վերջին երեք տարվա գումարը։
Ամենակարևոր դետալն այն է, որ դատարանը վաղեմության ժամկետը կիրառում է բացառապես պատասխանողի դիմումով։ Եթե քաղաքացին չի ներկայանում դատարան կամ դիմում չի ներկայացնում մինչև վճիռ կայացնելը, դատարանը կբռնագանձի ամբողջ տասը տարվա պարտքը։ Բացի այդ, հիմնական պարտքի վաղեմության ժամկետի ավարտով մարվում են նաև դրա վրա հաշվարկված տույժերն ու տուժանքները։
Պետք է զգույշ լինել, քանի որ վաղեմության ժամկետը կարող է ընդհատվել և սկսվել նորից։ Պարտքի մասնակի վճարումը, պարտքը գրավոր ճանաչելը կամ մարման ժամանակացույց ստորագրելը զրոյացնում են անցած տարիները։ Համատիրությունը կարող է դիմել նաև վճարման կարգադրություն ստանալու համար, որին պատասխանողը ունի երկու շաբաթ ժամանակ՝ գրավոր առարկություն ներկայացնելու համար։ Եթե երկու շաբաթում առարկություն չի ներկայացվում, կարգադրությունը ստանում է օրինական ուժի մեջ մտած վճռի կարգավիճակ։
Բնակիչների մեծ մասը դատական ծանուցում ստանալիս պասիվ դիրք է ընդունում կամ շտապում է փոքր վճարում անել՝ հույս ունենալով ժամանակ շահել։ Իրականում հենց այդ քայլերն են զրկում իրավական պաշտպանությունից, քանի որ մասնակի վճարումը զրոյացնում է վաղեմության ժամկետը, ხოლო դատարան չներկայանալը հանգեցնում է ամբողջ գումարի բռնագանձմանը։
Այս իրավիճակում վճռորոշ է դառնում երկշաբաթյա ժամկետում գրավոր առարկություն կամ վաղեմության կիրառման դիմում ներկայացնելը։ Համատիրությունների հետ վեճերում քաղաքացու ակտիվությունը միակ միջոցն է՝ խուսափելու տասնյակ տարիների վաղեմության ապօրինի գանձումներից։
