Չնայած էվոլյուցիայի հարյուր միլիոնավոր տարիներին՝ մարդիկ ու ձկները շրջապատող աշխարհը ընկալելու համար օգտագործում են ուղեղի աշխատանքի նույն հիմնարար սկզբունքը, ինչը պարզել է գիտնականների միջազգային խումբը՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես են ողնաշարավորները մշակում զգայարաններից ստացվող տեղեկատվությունը։
Հետազոտողները երկար ժամանակ նկատում էին, որ ձկների, թռչունների ու կաթնասունների ուղեղները, չնայած իրենց կառուցվածքային տարբերություններին, նույն տիպի խնդիրները լուծում են զարմանալիորեն նման ձևով, սակայն դա ստուգելու համար նրանք որոշեցին կենտրոնանալ երիտասարդ զեբրաձկների վրա և իրականացրին մի փորձ, որի ընթացքում կենդանիներին մանրադիտակի տակ պահելով՝ ենթարկում էին լույսի հերթական փայլատակումների և ջրի մեղմ տատանումների՝ միաժամանակ գրանցելով նրանց ամբողջ առաջային ուղեղի ակտիվությունը։
Արդյունքում պարզվեց, որ ձկների մոտ, ինչպես և մարդկանց մոտ, ուղեղը սկզբում առանձին-առանձին է մշակում տարբեր զգայարաններից եկող ազդանշանները, իսկ հետո աստիճանաբար ինտեգրում դրանք՝ ստեղծելով արտաքին աշխարհի միասնական պատկերը։ Միակ էական տարբերությունն այն է, որ մինչ կաթնասունների մոտ այդ գործընթացում գլխավոր դերը խաղում է թալամուսը, ձկների մոտ այդ ֆունկցիան իրականացնում է նախագլոմերուլյար համալիրը, սակայն անատոմիական այդ անհամապատասխանությունը չի խանգարում երկու կառուցվածքներին էլ կատարել գրեթե նույն աշխատանքը։
Բացի դրանից, գիտնականները հայտնաբերել են նաև մասնագիտացված նեյրոններ, որոնք ակտիվանում էին միայն այն դեպքում, երբ երկու տարբեր ազդանշաններ, օրինակ՝ լույսի փայլատակումը և ջրի թրթռումը, միաժամանակ հասնում էին ուղեղ, մինչդեռ առանձին խթանների հանդեպ այդ բջիջները գրեթե չէին արձագանքում, ինչը, հետազոտողների կարծիքով, օգնում է ուղեղին հասկանալ, որ այդ զգացողությունները վերաբերում են միևնույն իրադարձությանը, ինչպես, ասենք, մենք կապում ենք կայծակի բռնկումն ու որոտի ձայնը։
Այս բացահայտումը ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ էվոլյուցիան հաճախ նախընտրում է վերաօգտագործել արդյունավետ լուծումները, քան ամեն անգամ նորերը հորինել, և սա առանձնապես զարմանալի չէ, երբ խոսքը վերաբերում է կենդանի օրգանիզմների համար կենսականորեն կարևոր ֆունկցիային՝ շրջակա միջավայրի ճիշտ ընկալմանը։
Թերևս ամենահետաքրքիրը ոչ այնքան նմանությունների փաստն է, որքան այն, թե որքան խորն է այդ նմանությունը. խոսքը ոչ թե ընդհանուր սկզբունքի մասին է, այլ տեղեկատվության մշակման կոնկրետ փուլերի և նույնիսկ դրանց համար պատասխանատու նեյրոնների տեսակների մասին, ինչը ենթադրում է, որ այս մեխանիզմը ձևավորվել է շատ վաղուց՝ մինչև ողնաշարավորների հիմնական խմբերի բաժանվելը։
Բնականաբար, հարց է առաջանում՝ արդյոք սա նշանակում է, որ ձկների սուբյեկտիվ ապրումներն ավելի մոտ են մեր զգացողություններին, քան մենք կարող էինք պատկերացնել, և չնայած այս հարցին գիտությունը, հավանաբար, շուտով չի պատասխանի, հետազոտությունն արդեն իսկ ստիպում է մեզ նորովի նայել ոչ միայն էվոլյուցիայի, այլև գիտակցության բնույթին առնչվող հարցերին։
