2024 թվականին իրականացված մոնիթորինգի ընթացքում Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը (ՍԱՏՄ) հետազոտել է միրգ-բանջարեղենի 192 նմուշ, որոնցից 91-ում՝ այսինքն ամեն երկրորդում, հայտնաբերվել են թունաքիմիկատների մնացորդային քանակների խախտումներ։ Տեսչական մարմինն այս տվյալները հանրայնացրել է միայն 2026 թվականի օգոստոսին՝ իր կայքի ենթաբաժիններից մեկում, թեև նախկինում բազմիցս հետաձգել էր դրանց տրամադրումը։
Ստուգումներն ընդգրկել են 12 տեսակի միրգ և բանջարեղեն, այդ թվում՝ խնձոր, դեղձ, սալոր, ելակ, խաղող, ձմերուկ, սեխ, կարտոֆիլ, լոլիկ, վարունգ, տաքդեղ և սմբուկ։ Ամենաշատ նմուշառումները կատարվել են Արարատի, Արմավիրի, Արագածոտնի և Կոտայքի մարզերում, որտեղ էլ արձանագրվել են թունաքիմիկատների գերազանցման ամենաբարձր ցուցանիշները։ Արմավիրում շեղումներ են գրանցվել նմուշների 52%-ում, Կոտայքում՝ 51%-ում, Արարատում՝ 45%-ում, իսկ Արագածոտնում՝ 43,5%-ում։ Տավուշի մարզից վերցված դեղձի 3 նմուշներում խախտումներ չեն հայտնաբերվել։
Արարատի մարզի սեխի և ձմերուկի նմուշներում հայտնաբերվել են իմիդակլոպրիդ, էմամեկտին բենզոատ, քլորպիրիֆոս, պենկոնազոլ և տրիադիմեֆոն տեսակի թունաքիմիկատներ։ ՍԱՏՄ-ն չի հստակեցրել, թե որ մթերքում կոնկրետ ինչ քանակությամբ նյութեր են եղել։ Բացի այդ, փորձաքննված 16 նմուշում արձանագրվել են նիտրատների թույլատրելի մակարդակի գերազանցումներ։ Սեխի 10 նմուշում նիտրատների զանգվածային մասը կազմել է 83%, ձմերուկի 5 նմուշում՝ 62%, իսկ Գեղարքունիքի կարտոֆիլի 1 նմուշում՝ 4.1%։
Ծանր մետաղների մասով հետազոտված 696 նմուշից շեղումներ են գտնվել 9-ում, որտեղ հիմնականում հայտնաբերվել է կադմիում։ Լոռու մարզից վերցված եգիպտացորենի 19 նմուշից մեկում էլ արձանագրվել է գենետիկորեն ձևափոխված օրգանիզմների (ԳՁՕ) 5,2% պարունակություն։
Գյուղատնտեսական նմուշներում թունաքիմիկատների և նիտրատների բարձր ցուցանիշները ցույց են տալիս, որ բույսերի պաշտպանության միջոցների կիրառման վերահսկողությունը դեռևս համակարգային լուծումներ է պահանջում։ Ֆերմերային տնտեսություններում օգտագործվող նյութերի չափաբաժինների նկատմամբ պատշաճ հետևողականության բացակայությունը直接 ազդում է տեղական շուկայում հայտնվող սննդամթերքի անվտանգության վրա։
Տվյալների ուշացած հանրայնացումը լրացուցիչ մտահոգությունների տեղիք է տալիս հանրային առողջապահության տեսանկյունից։ Երբ ստուգումների արդյունքները հասանելի են դառնում ամիսներ անց, սպառողներն ու մասնագետները զրկվում են ռիսկերը ժամանակին գնահատելու և կանխարգելիչ քայլեր ձեռնարկելու հնարավորությունից։
