Ռոչեսթերի համալսարանի գիտնականները մկների գենոմ են փոխանցել մերկ խլուրդամկան գենը, որը կապված է բարձր մոլեկուլային քաշ ունեցող հիալուրոնաթթվի (HMW-HA) արտադրության հետ։ Արդյունքում մկների առողջությունը բարելավվել է, իսկ նրանց կյանքի միջին տևողությունն աճել է մոտ 4,4 տոկոսով։ Հետազոտությունը հրապարակվել է 2023 թվականին Nature ամսագրում։
Մերկ խլուրդամկները կարող են ապրել մինչև 41 տարի, ինչը նրանց չափերի համեմատ անսովոր երկար կյանք է։ Նրանք նաև հազվադեպ են քաղցկեղով հիվանդանում և տարիքին զուգահեռ ավելի քիչ են բախվում նեյրոդեգեներատիվ, սրտանոթային ու այլ հիվանդությունների։ Նրանց օրգանիզմում HMW-HA-ի քանակը մոտ տասն անգամ ավելի բարձր է, քան մկների և մարդկանց մոտ, իսկ նախկին փորձերը ցույց էին տվել, որ դրա հեռացումը մեծացնում է ուռուցքների առաջացման հավանականությունը։
Գիտնականները մկներին փոխանցել են hyaluronan synthase 2 գենի մերկ խլուրդամկան տարբերակը, որն օգնում է արտադրել HMW-HA։ Փոփոխված մկների տարբեր հյուսվածքներում հիալուրոնաթթվի մակարդակը բարձրացել է, իսկ նրանց մոտ ավելի ուժեղ պաշտպանություն է նկատվել ինքնաբուխ ուռուցքներից և քիմիական նյութերով առաջացվող մաշկի քաղցկեղից։ Նրանք նաև ավելի քիչ բորբոքում են ունեցել և պահպանել են աղիների ավելի լավ առողջություն։
Կյանքի տևողության 4,4 տոկոս աճը մեծ ցուցանիշ չէ, սակայն փորձը ցույց է տալիս, որ երկար ապրող կենդանիների մոտ ձևավորված որոշ կենսաբանական մեխանիզմներ հնարավոր է փոխանցել այլ կաթնասունների։ Հետազոտողները այժմ ուսումնասիրում են HMW-HA-ի քայքայումը դանդաղեցնելու և դրա արտադրությունն ավելացնելու ուղիները։
Related News
Այս փորձի ամենահետաքրքիր կողմը միայն կյանքի տևողության 4,4 տոկոս աճը չէ։ Ավելի մեծ նշանակություն ունի այն, որ մերկ խլուրդամկան մոտ ձևավորված կենսաբանական առանձնահատկությունը հնարավոր է տեղափոխել մեկ այլ կաթնասունի օրգանիզմ և ստանալ չափելի ազդեցություն առողջության վրա։ Սա ցույց է տալիս, որ երկարակեցության հետ կապված որոշ մեխանիզմներ կարող են ուսումնասիրվել ոչ միայն այն կենդանիների շրջանակում, որոնց մոտ դրանք բնական ճանապարհով են ձևավորվել։
Միևնույն ժամանակ, մկների արդյունքը դեռ չի նշանակում, որ նույն մոտեցումը հնարավոր է կիրառել մարդկանց դեպքում։ Հոդվածում նկարագրված հետագա աշխատանքները ցույց են տալիս, որ մերկ խլուրդամկան երկարակեցությունը, հավանաբար, կապված է մի քանի պաշտպանական մեխանիզմների համադրության հետ, այդ թվում՝ բորբոքման վերահսկման, քաղցկեղից պաշտպանության և ԴՆԹ-ի վերականգնման։ Հետևաբար այստեղ խոսքը մեկ «երկարակեցության գենի» մասին չէ, այլ այն կենսաբանական համակարգերի ուսումնասիրության, որոնք միասին կարող են նպաստել ավելի երկար և առողջ կյանքին։
