Ամերիկյան Bloomberg գործակալությունը ծավալուն հոդվածում անդրադարձել է Հայաստանում «Firebird AI» ընկերության ԱԲ գործարանին, երկրի տեխնոլոգիական հնարավորություններին և ԱՄՆ-ի հետ համագործակցությանը։ Գործակալությունը հիշեցրել է, որ «Սառը պատերազմի» տարիներին Խորհրդային Միության ամենափոքր պետությունը՝ Հայաստանը, եղել է կոմունիստական գերտերության էլեկտրոնիկայի և տեխնոլոգիաների կենտրոններից մեկը։ Այժմ, ըստ Bloomberg-ի, Հայաստանը շարժվում է աշխարհում ամերիկյան արհեստական բանականության ենթակառուցվածքի առաջատար կենտրոններից մեկը դառնալու ուղղությամբ։
Սան Ֆրանցիսկոյում գործող Firebird ստարտափը օգոստոսին սկսել է Հայաստանում դատա-կենտրոնի կառուցումը, որի հզորությունը հաջորդ տարվա վերջին կհասնի 300 մեգավատի և հագեցած կլինի ավելի քան 70,000 գերժամանակակից չիպերով։ Դրա մշակման հզորության մեկ հինգերորդը նախատեսված է ներքին օգտագործման համար՝ աջակցելու տեղական հետազոտական, կառավարական և ստարտափ էկոհամակարգերին, իսկ մնացած մասը հատկացվում է օտարերկրյա ընկերություններին, այդ թվում՝ ամերիկյան ընկերություններին, ինչպիսիք են Perplexity AI-ը։
Հայկական ծագում ունեցող հիմնադիրների ստեղծած Firebird ընկերությունն ընդգծել է, որ Երևանից մոտ 45 կմ հեռավորության վրա՝ Հրազդանում տեղակայված համալիրը շուտով դառնալու է տարածաշրջանի խոշորագույն հաշվողական կլաստերը և ընդգրկվելու է Եվրոպայի խոշորագույնների շարքում։ «Սա տնտեսական առավելություն է, որը հեռահար հետևանքներ ունի Հարավային Կովկասի և հարևան Կենտրոնական Ասիայի համար, որտեղ Firebird-ն արդեն ընդլայնվում է, և որտեղ խոշոր տերությունները մրցում են ռազմավարական միջանցքում գերիշխանության համար, որը միացնում է Եվրոպան և Չինաստանը՝ շրջանցելով Ռուսաստանը»,- ասված է հրապարակման մեջ։
«Հայաստանն ունի ակնառու տեխնիկական տաղանդներ և դինամիկ, աճող նորարարական էկոհամակարգ։ Այդ իսկ պատճառով մենք վաղուց սկսել ենք ներդրումներ կատարել նրա ապագայի համար: Մենք գիտենք, որ Հայաստանը կարող է տնտեսական հնարավորություններ ստեղծել, որոնք իրենց հերթին կամրապնդեն տարածաշրջանային կապերը և կօգնեն երկարաժամկետ կայունության հիմք ստեղծել»,- նշել է Nvidia-ի ներկայացուցիչը։
Այս նախագիծը Հայաստանի համար առաջին հերթին նշանակում է, որ երկիրը փորձում է տեղ գտնել արհեստական բանականության համաշխարհային շղթայում ոչ թե որպես սպառող, այլ որպես ենթակառուցվածք ապահովող։ Դա լուրջ փոփոխություն է, քանի որ նման կենտրոնները պահանջում են ոչ միայն չիպեր ու էլեկտրաէներգիա, այլև մշտական մասնագիտական կադրեր, որոնց պատրաստումը տարիներ է տևում։
Ուշադրության արժեք ունի նաև այն, որ կենտրոնի հզորության մի մասը նախատեսված է տեղական օգտագործման համար՝ հետազոտական, կառավարական և ստարտափ էկոհամակարգերի աջակցության համար։ Եթե այդ հատվածը իրականում աշխատի, Հայաստանը կկարողանա պահել իր տաղանդներին, որոնք այժմ հաճախ արտերկիր են մեկնում ավելի լավ հնարավորությունների հետևից։
Միևնույն ժամանակ դեռ շատ բան է կախված արտահանման լիցենզիաներից ու ամերիկյան կարգավորումներից, որոնք կարող են փոխվել։ Այդ կախվածությունը Հայաստանի տեխնոլոգիական հավ ambիցիաների ամենաանկայուն մասն է մնում։
