Արհեստական բանականության օգնությամբ ստեղծված rentosertib դեղամիջոցը թոքերի ֆիբրոզի կլինիկական փորձարկման ժամանակ ցույց է տվել կենսաբանական տարիքի հետշրջման նշաններ։ Այս մասին գրում է Nature Biotechnology ամսագիրը, որտեղ հրապարակվել է Insilico Medicine ընկերության հետազոտությունը՝ արված Հարվարդի բժշկական դպրոցի, Սթենֆորդի համալսարանի, Broad Institute-ի, RWTH Aachen համալսարանի, Պեկինի և Westlake համալսարանների գիտնականների միջազգային թիմի հետ։
Հետազոտության ընթացքում գիտնականները վերլուծել են IIa փուլի կլինիկական փորձարկմանը մասնակցած 42 հիվանդի արյան սպիտակուցային պրոֆիլները՝ ընդգրկելով 2841 սպիտակուց։ Կիրառվել են վեց անկախ մշակված պրոտեոմիկ ծերացման ժամացույցներ՝ ProtAge, OrganAge, PAC, ipfP3GPT և PAOPAC։ Թեև դրանք հիմնված են տարբեր մեթոդաբանությունների և ուսուցման չափանիշների վրա, բոլոր վեցը հետևողականորեն արձանագրել են կենսաբանական տարիքի հետշրջման միտում rentosertib ստացած հիվանդների մոտ՝ պլացեբոյի խմբի համեմատ։ Առավելագույն ազդեցությունը նկատվել է 4-րդ շաբաթում՝ 30 մգ օրական երկու անգամ ստացող մասնակիցների մոտ, որտեղ կենսաբանական տարիքը հետ է շրջվել մոտ 3-4 տարով, իսկ որոշ ժամացույցների դեպքում՝ մինչև 6 տարով։
Բացի այդ, թոքերի կենսական տարողությունը (FVC)՝ տարիքի հետ նվազող կարևոր ցուցանիշ, ցույց է տվել դեղաչափից կախված հետշրջում պլացեբոյի համեմատ, ինչը համընկնում է պրոտեոմիկ ցուցանիշների հետ։ Հետազոտությունը նաև ցույց է տվել, որ դեղամիջոցի հակածերացման ազդեցությունը մասամբ անկախ է նրա շնչառական օգուտներից. թոքերի ֆունկցիայի ամենամեծ բարելավումը գրանցվել է մեկ դեղաչափի դեպքում, իսկ տարիքի հետշրջման ամենաուժեղ ազդանշանը՝ մեկ այլ դեղաչափի։ Դա նշանակում է, որ դեղամիջոցի ազդեցությունը պարզապես հիվանդության բարելավման հետևանք չէ։
Rentosertib-ը ստեղծվել է Insilico Medicine-ի Pharma.AI գեներատիվ հարթակի միջոցով։ TNIK թիրախը հայտնաբերվել է AI-ի օգնությամբ՝ որպես ծերացման վեց հիմնական հատկանիշներում ներգրավված գեն, ինչը այն դարձնում է երկակի նպատակային թիրախ ինչպես ծերացման կենսաբանության, այնպես էլ իդիոպաթիկ թոքային ֆիբրոզի համար։ Դեղամիջոցը Չինաստանում անցել է III փուլի կլինիկական փորձարկում։
Իդիոպաթիկ թոքային ֆիբրոզը քրոնիկ, սպիացնող թոքային հիվանդություն է, որն աստիճանաբար և անշրջելիորեն նվազեցնում է թոքերի ֆունկցիան։ Աշխարհում այն ազդում է մոտ 5 միլիոն մարդու վրա, միջին ապրելիությունը կազմում է 3-4 տարի։ Գոյություն ունեցող բուժումները կարող են դանդաղեցնել հիվանդության առաջընթացը, սակայն ի վիճակի չեն կանգնեցնել կամ հետ շրջել այն։
Հետազոտության ամենահետաքրքիր մասը ոչ թե հետշրջման չափն է, այլ այն, որ վեց տարբեր թիմերի մշակած վեց անկախ մոդելներ՝ տարբեր ալգորիթմներով ու տվյալներով, նույն 42 հիվանդի մոտ նույն ուղղությամբ ազդանշան տվեցին։ Երբ մոդելները կիսում են ոչ թե հատկանիշները, այլ միայն եզրակացությունը, դա արդեն պատահականության արդյունք չի թվում։ Դա է, որ դարձնում է այս արդյունքը հետևելու արժանի, այլ ոչ թե պարզապես մարքեթինգային թվեր։
Միևնույն ժամանակ պետք է հստակ հասկանալ սահմանները։ Խոսքը 42 մարդու մասին է, և նրանք բոլորը թոքային ֆիբրոզ ունեցող հիվանդներ են, այլ ոչ թե առողջ կամավորներ։ Այսինքն՝ մենք դեռ չգիտենք, թե արդյոք նույն ազդեցությունը կկրկնվի առողջ մարդկանց մոտ, և արդյոք այն պայմանավորված չէ բուն հիվանդության բուժմամբ։ Հենց այս հարցն է, որ մնում է ամենակարևորը հետագա ուսումնասիրությունների համար։
Եթե այս մոտեցումը հաստատվի ավելի մեծ և բազմազան խմբերում, ապա դա կարող է փոխել ոչ միայն ծերացման դեմ դեղերի որոնումը, այլև այն, թե ինչպես ենք ընդհանրապես դեղերի փորձարկումներում գնահատում տարիքային փոփոխությունները։
