Հայաստանը առաջիկա 5 տարում Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությունում (ՀԱՊԿ) աշխատանքներն ակտիվացնելու կամ կազմակերպություն վերադառնալու որևէ պլան չունի։ Այս մասին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է օգոստոսի 24-ին Ազգային ժողովում՝ պատասխանելով Կառավարության 2026-2031 թվականների ծրագրի վերաբերյալ պատգամավորների հարցերին։
Փաշինյանի խոսքով՝ ՀԱՊԿ-ին ուղղված Հայաստանի բոլոր հարցերը մնացել են անպատասխան, և կազմակերպության նկատմամբ հետաքրքրությունը սպառված է։ Նա նաև նշել է, որ եթե ՀԱՊԿ-ը որոշի Հայաստանին հեռացնել կազմակերպությունից, դա կազատի Երևանին դուրս գալ-չգալու երկընտրանքից։
Վարչապետը տարածաշրջանային անվտանգության հարցում կարևորել է Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ խաղաղության ու կայունության հաստատումը՝ ընդգծելով, որ Հայաստանը պետք է կարողանա սեփական ուժերով գոյատևել՝ անկախ արտաքին ուղղություններից։ Նրա խոսքով՝ դրա համար անհրաժեշտ են պաշտպանունակ բանակ և խաղաղություն, իսկ անվտանգության հայեցակարգը պետք է հիմնված լինի լեգիտիմության, փոխկապվածության և երկարաժամկետ կանխատեսելիության վրա։
Հայաստանի և ՀԱՊԿ-ի հարաբերությունները սրվեցին 2022 թվականի սեպտեմբերին՝ Հայաստանի ինքնիշխան տարածք Ադրբեջանի զինուժի ներխուժումից հետո, երբ կազմակերպությունը ռազմական և քաղաքական աջակցություն չհայտնեց Հայաստանին։ 2024 թվականի փետրվարից Հայաստանը հայտարարել է ՀԱՊԿ-ին իր մասնակցությունը սառեցնելու մասին՝ վարչապետի խոսքով պատճառաբանելով, որ կազմակերպությունը չի կատարել Հայաստանի նկատմամբ անվտանգային պարտավորությունները։
ՀԱՊԿ-ի վերաբերյալ այս դիրքորոշումը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի համար կազմակերպության հետ հարաբերությունների սառեցումը կարճաժամկետ քայլ չէ․ առաջիկա հինգ տարիների համար վերադարձի կամ աշխատանքների ակտիվացման ծրագիր չի նախատեսվում։ Միաժամանակ վարչապետի խոսքում անվտանգության հարցը կապվում է ոչ թե մեկ արտաքին ուղղության, այլ սեփական պաշտպանունակության և տարածաշրջանում խաղաղության ապահովման հետ։
Այստեղ առանձնահատուկ է նաև ՀԱՊԿ-ից Հայաստանի հնարավոր հեռացման մասին ձևակերպումը։ Փաշինյանը դա ներկայացնում է որպես տարբերակ, որը կարող է վերացնել կազմակերպությունից դուրս գալու վերաբերյալ որոշում ընդունելու անհրաժեշտությունը։ Իսկ Հայաստանի՝ 2024 թվականից մասնակցությունը սառեցնելու մասին հայտարարությունը ցույց է տալիս, որ հարաբերություններն արդեն երկար ժամանակ գտնվում են սահմանափակված վիճակում։
